Κείμενα+Γ5

Οι πρώτες πτήσεις
M

∂ Δ∏¡ ∞À°◊ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· Ë È‰¤· ÙË˜ ·ÂÚÔ-

ÔÚ›·˜ Û˘Ó‰¤ıËÎÂ ·ÍÂ‰È¿Ï˘Ù· ÌÂ ÙÔÓ ÌÔÓÙÂÚ-

ÓÈÛÌﬁ. K·ıÒ˜ ÔÈ ·Ó·‰˘ﬁÌÂÓÂ˜ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›Â˜

˘ﬁÛ¯ÔÓÙ·Ó Ï‡ÛÂÈ˜ ÛÂ ﬁÏ· Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÎÔÈÓˆ-

ÓÈÒÓ Ô˘ ÍÂ‹‰ËÛ·Ó Ì¤Û· ·ﬁ ÙÔÓ Î˘ÎÂÒÓ· ÙË˜ ‚ÈÔ-

ÌË¯·ÓÈÎ‹˜ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË˜, Ë ·ÂÚÔÔÚÈÎ‹ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›· ıÂ-

ˆÚ‹ıËÎÂ ˆ˜ Ë Î·Ù·ÏÏËÏﬁÙÂÚË ÁÈ· Ó· ÚÔÛ‰ÒÛÂÈ ÛÙÔÓ

¿ÓıÚˆÔ ÌÈ· ‰È¿ÛÙ·ÛË ÚÔÌËıÂ˚Î‹. H ·ÂÚÔÔÚÈÎ‹ Ô˘-

ÙÔ›· Â›Ó·È Ô ÚÔ¿ÁÁÂÏÔ˜ ÌÈ·˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ‰›¯ˆ˜ Û‡ÓÔÚ·

ÛÙËÓ ÔÔ›· Ù· ·Á·ı¿, ÔÈ ÁÓÒÛÂÈ˜ Î·È ÔÈ Ï‡ÛÂÈ˜ Ô˘ ÚÔ-

ÛÊ¤ÚÂÈ Ô ÙÂ¯ÓÈÎﬁ˜ ÔÏÈÙÈÛÌﬁ˜ ÌÂÙ·Ê¤ÚÔ-

ÓÙ·È ÂÍ›ÛÔ˘ ·‚›·ÛÙ· ﬁˆ˜ Î·È ÔÈ ÂÈ‚¿ÙÂ˜

·ﬁ ÙË Ì›· ‹ÂÈÚÔ ÛÙËÓ ¿ÏÏË. Oˆ˜ ÛÂ

ﬁÏÂ˜ ÙÈ˜ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›Â˜, ÔÈ Ô˘ÙÔÈÎ¤˜ Î·È ‰˘-

ÛÙÔÈÎ¤˜ ÂÎ‰Ô¯¤˜ Ô˘ ÚÔÌËÓ‡Ô˘Ó ı¿-

Ó·ÙÔ Î·È Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ‚·‰›˙Ô˘Ó ¯¤ÚÈ ¯¤ÚÈ.

Oˆ˜ ÛÂ ﬁÏÂ˜ ÙÈ˜ ˘„ËÏ¤˜ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›Â˜ ÌÂ ÔÏÂÌÈÎ‹

ÂÊ·ÚÌÔÁ‹, Ë ·ÂÚÔÔÚÈÎ‹ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ÂÍ ·Ú-

¯‹˜ ÌÂ ÙÔÓ ÂıÓÈÎÈÛÌﬁ. AÓ ÁÈ· ÙÈ˜ MÂÁ¿ÏÂ˜ ¢˘Ó¿ÌÂÈ˜ Ë

Î·ÙÔ¯‹ ˘„ËÏ‹˜ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ‹Ù·Ó ı¤Ì· Î‡ÚÔ˘˜ Î·È ÂÈ-

‚ÔÏ‹˜ ÙˆÓ Û˘ÌÊÂÚﬁÓÙˆÓ ÙÔ˘˜, ÙﬁÙÂ ÁÈ· ÙÈ˜ ÌÈÎÚﬁÙÂÚÂ˜

¯ÒÚÂ˜ Ë Î·ÙÔ¯‹ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯ˆÓ ÙÂ¯ÓÔÏÔÁÈÒÓ ·ÔÙÂÏÔ‡ÛÂ

˙‹ÙËÌ· ÂÈ‚›ˆÛË˜. EÙÛÈ ÂÍËÁÂ›Ù·È ﬁÙÈ ÛÂ ﬁ,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ ÙÔÓ

·ÂÚÔÔÚÈÎﬁ ﬁÏÂÌÔ, Ë ÌÂÙ¿‚·ÛË ·ﬁ ÙË ıÂˆÚ›· ÛÙËÓ

Ú¿ÍË ÌÔÚÔ‡ÛÂ Ó· Á›ÓÂÈ ¤Íˆ ·ﬁ ÙÈ˜ ¯ÒÚÂ˜–·ÙÚ›‰Â˜

ÙË˜ ·ÂÚÔÓ·˘ÙÈÎ‹˜ (H¶A, °·ÏÏ›·, °ÂÚÌ·Ó›·) Î·È Ì¿ÏÈÛÙ·

ÛÂ ÂÚÈÔ¯¤˜ Î¿ˆ˜ ÚÔÛÙ·ÙÂ˘Ì¤ÓÂ˜ ·ﬁ ÙËÓ Â¤Ï·ÛË

ÙË˜ ÓÂˆÙÂÚÈÎﬁÙËÙ·˜, ﬁˆ˜ ÛÂ Â‰¿ÊË ÙË˜ OıˆÌ·ÓÈÎ‹˜

A˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜, ‹ ÛÂ ¯ÒÚÂ˜ Ô˘ ÌﬁÏÈ˜ Â›¯·Ó ·ÂÏÂ˘ıÂ-

ÚˆıÂ› ·ﬁ ÙËÓ Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÙË˜. H ·Ú¯‹ ¤ÁÈÓÂ ·ﬁ ÙËÓ

IÙ·Ï›· ÛÂ ÔıˆÌ·ÓÈÎ‹ ÂÈÎÚ¿ÙÂÈ·, Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÎÛÙÚ·ÙÂ›·

ÙË˜ TÚÈÔÏÈÙ·Ó›·˜ (1911-1912). TË ÛÎ˘Ù¿ÏË ·Ú¤Ï·‚·Ó

ÌÂÙ¿ ÔÈ ‚·ÏÎ·ÓÈÎ¤˜ ¯ÒÚÂ˜ ·ﬁ ÙÈ˜ ÔÔ›Â˜ ﬁÏÂ˜, ÌÂ ÂÍ·›-

ÚÂÛË ÙÔ M·˘ÚÔ‚Ô‡ÓÈÔ, ‰È¤ıÂÙ·Ó ÙÔ 1912-13 ÔÏÂÌÈÎ¿

·ÂÚÔÏ¿Ó·.

OÈ ÚÒÙÔÈ ÛÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÔ› ·ÂÚÔﬁÚÔÈ

OÈ Ú›˙Â˜ ÙË˜ ÛÙÚ·ÙÈˆÙÈÎ‹˜ ·ÂÚÔÔÚ›·˜ ÛÙËÓ EÏÏ¿‰· Ú¤-

ÂÈ Ó· ·Ó·˙ËÙËıÔ‡Ó ÛÙÈ˜ ÂÈÛËÁ‹ÛÂÈ˜ ÙË˜ Á·ÏÏÈÎ‹˜ ÛÙÚ·-

ÙÈˆÙÈÎ‹˜ ·ÔÛÙÔÏ‹˜ ˘ﬁ ÙÔÓ ÛÙÚ·ÙËÁﬁ Eydoux. TÔ Û˘Ì-

‚ﬁÏ·ÈÔ ÌÂ ÙË Á·ÏÏÈÎ‹ ·ÔÛÙÔÏ‹, Ë

ÔÔ›· Â›¯Â Â˘Ú‡Ù·ÙÂ˜ ‰ÈÎ·ÈÔ‰ÔÛ›Â˜

ÛÙËÓ ·Ó·‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ ™ÙÚ·ÙÔ‡ •Ë-

Ú¿˜, ˘ÔÁÚ¿ÊËÎÂ ÌÂÙ·Í‡ ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘

˘Ô˘ÚÁÔ‡ ¶ÔÏ¤ÌÔ˘ Le Brun Î·È ÙÔ˘

Ú¤Û‚Ë ÙË˜ EÏÏ¿‰·˜ ÛÙË °·ÏÏ›· ¢. Pˆ-

Ì·ÓÔ‡, ÛÙÈ˜ 21 I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1911. TÔ Á·ÏÏÈÎﬁ ÂÈÙÂÏÂ›Ô

¤ÊÙ·ÛÂ ÛÙÔÓ ¶ÂÈÚ·È¿ ÛÙÈ˜ 31 M·ÚÙ›Ô˘ 1911 Î·È ÚÔ¤‚Ë

Ì¤Û· ÛÂ Û‡ÓÙÔÌÔ ¯ÚÔÓÈÎﬁ ‰È¿ÛÙËÌ· ÛÂ ÌÈ· ÚÈ˙ÈÎ‹ ·Ó·-

‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ EÏÏËÓÈÎÔ‡ ™ÙÚ·ÙÔ‡, ˘Ô‚¿ÏÏÔÓÙ·˜

ÚÔ˜ ÙÔ ˘Ô˘ÚÁÂ›Ô ™ÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÒÓ ÂÈÛËÁËÙÈÎ‹ ¤ÎıÂÛË,

ÌÂÙ·Í‡ ¿ÏÏˆÓ, ÂÚ› È‰Ú‡ÛÂˆ˜ AÂÚÔÔÚÈÎ‹˜ YËÚÂÛ›·˜,

Ë ÔÔ›·, Û‡ÌÊˆÓ· ÌÂ ÙËÓ Â›ÛËÌË ÈÛÙÔÚ›·, ¤ÁÈÓÂ ·Ô-

‰ÂÎÙ‹ ÌÂ ı¤ÚÌË. TÔ ÂÎÎÔÏ·ÙﬁÌÂÓÔ ·ÂÚÔÔÚÈÎﬁ OÏÔ

(¤Ó·˜ §ﬁ¯Ô˜ AÂÚÔÏÔ˝·˜) Ù¤ıËÎÂ ˘ﬁ ÙË ÛÎ¤Ë Î·È ÙËÓ

˘„ËÏ‹ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ T¿ÁÌ·ÙÔ˜ ™˘ÁÎÔÈÓˆÓÈÒÓ ÙÔ˘ MË ¯·ÓÈÎÔ‡, ÌÂ ¤‰Ú· ÙË §¿ÚÈÛ·. TÔÓ A‡ÁÔ˘ÛÙÔ ÙÔ˘

1913 Ë ¤‰Ú· ÙÔ˘ §ﬁ¯Ô˘, ÌÂÙ·Ê¤ÚıËÎÂ ÛÙË £ÂÛÛ·-

ÏÔÓ›ÎË Î·È, Û‡ÌÊˆÓ· ÌÂ ÙÔÓ ÓﬁÌÔ 85/29.11.13, Ë

˘·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘, ¿ÓÙ· ˘ﬁ ÙË ‰ÈÎ·ÈÔ‰ÔÛ›· ÙÔ˘ MË¯·-

ÓÈÎÔ‡, ÌÂÙ·‚È‚¿ÛÙËÎÂ ÛÙÔ ˘Ô˘Ú-

ÁÂ›Ô ™ÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÒÓ. ø˜ ÚÒÙÔ˜ ‰È-

ÔÈÎËÙ‹˜ ÙÔ˘ §ﬁ¯Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È

ÙÔÓ OÎÙÒ‚ÚÈÔ ÙÔ˘ 1912 Ô Ù·ÁÌ·-

Ù¿Ú¯Ë˜ MË¯·ÓÈÎÔ‡ °. ™ÎÔ‡ÊÔ˜.

OÏ· Ù· ‚·ÏÎ·ÓÈÎ¿ ÂÈÙÂÏÂ›· Î·-

Ù¤Ê˘Á·Ó, Â›ÙÂ Ì¤Ûˆ ÚÂÛ‚ÂÈÒÓ Â›-

ÙÂ Ì¤Ûˆ ÙÔÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÒÓ

·Ú¯ÒÓ, ÛÙÈ˜ ˘ËÚÂÛ›Â˜ Í¤ÓˆÓ

«ÂıÂÏÔÓÙÒÓ» ‹ «Û˘Ì‚Ô‡ÏˆÓ» ÌÂ

ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ˘ÔÁÚ¿ÊËÎ·Ó Û˘Ì-

‚ﬁÏ·È·. H EÏÏ¿‰· ‰È¤ıÂÙÂ ·Ó·ÏÔ-

ÁÈÎ¿ ÙÔÓ ÌÈÎÚﬁÙÂÚÔ ·ÚÈıÌﬁ Í¤ÓˆÓ:

¤Ó·Ó °¿ÏÏÔ ¯ÂÈÚÈÛÙ‹, ÙÔÓ ÏÔ¯·Áﬁ Barrés, ¤Ó·Ó ¯ÂÈ-

ÚÈÛÙ‹ È‰ÈˆÙÈÎ‹˜ ÂÙ·ÈÚÂ›·˜, ÙÔÓ Guignard, ¤Ó·Ó IÙ·-

Ïﬁ ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÏ¿¯ÈÛÙ· Â›Ó·È ÁÓˆÛÙ¿,

¤Ó·Ó PÒÛÔ ÂıÂÏÔÓÙ‹ ¯ÂÈÚÈÛÙ‹, ÙÔÓ ™·ÎﬁÊ, Ô ÔÔ›Ô˜

Â›¯Â Î·Ù·Ù·ÁÂ› ÛÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎﬁ ÛÙÚ·Ùﬁ ˆ˜ ÔÏ›ÙË˜

Î·È Â›¯Â ÂÏÏËÓÈÎ‹ Î·Ù·ÁˆÁ‹ ·ﬁ ÙË ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘. ™˘-

ÁÎÚÈÙÈÎ¿ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÔÈ ·ÚÈıÌÔ› ÙÔ˘ ·ÏÏÔ‰·Ô‡

«ÈÙ¿ÌÂÓÔ˘» ÚÔÛˆÈÎÔ‡: BÔ˘ÏÁ·Ú›·: ¤Ó·˜ IÙ·Ïﬁ˜

¯ÂÈÚÈÛÙ‹˜, ‰‡Ô °¿ÏÏÔÈ, ÙÚÂÈ˜ °ÂÚÌ·ÓÔ›, ¤Ó·˜ EÏ‚Â-

Ùﬁ˜, ¤Ó·˜ BÚÂÙ·Óﬁ˜, ¤ÓÙÂ PÒÛÔÈ, ¤Ó·˜ PÔ˘Ì¿ÓÔ˜.

™ÂÚ‚›·: ÙÚÂÈ˜ °¿ÏÏÔÈ, ‰‡Ô PÒÛÔÈ,

Ù¤ÛÛÂÚÈ˜ BÔ‡ÏÁ·ÚÔÈ. OıˆÌ·ÓÈ-

Î‹ A˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·: EÓ·˜ °¿ÏÏÔ˜,

‰‡Ô °ÂÚÌ·ÓÔ›, ¤Ó·˜ AÌÂÚÈÎ·Óﬁ˜.

™‹ÌÂÚ·, Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· Á›ÓÂÈ

‰È·¯ˆÚÈÛÌﬁ˜ ÌÂÙ·Í‡ ÙˆÓ «·ÏÏÔ-

‰·ÒÓ» ÂıÂÏÔÓÙÒÓ, ÔÈÔÈ ‹Ù·Ó

ÛÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÔ› ‹ ÙÂ¯ÓÈÎÔ› Û‡Ì-

‚Ô˘ÏÔÈ, ÔÈÔÈ ÂıÂÏÔÓÙ¤˜ È‰ÈÒÙÂ˜

·ÂÚÔﬁÚÔÈ Ô˘ Û˘Ì·ıÔ‡Û·Ó

ÙËÓ ÂıÓÈÎ‹ ˘ﬁıÂÛË ÙË˜ ÌÈ·˜ ‹

ÙË˜ ¿ÏÏË˜ ¯ÒÚ·˜, ÔÈÔÈ ÌÈÛıÔ-

ÊﬁÚÔÈ, ÔÈÔÈ Ù˘¯Ô‰ÈÒÎÙÂ˜ Î·È

ÔÈÔÈ Ï¿ÙÚÂÈ˜ ÙË˜ ÂÚÈ¤ÙÂÈ·˜.

Aﬁ ¿Ô„Ë Û‡ÓıÂÛË˜ ÏËÚˆÌ¿ÙˆÓ, Ë ÚÒÙË

ÂÓ·¤ÚÈ· Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ‹Ù·Ó ÂÍ›ÛÔ˘ ÔÏ˘Ê˘ÏÂÙÈÎ‹, ﬁÛÔ

Î·È ÔÈ ÌÂÙ·ÁÂÓ¤ÛÙÂÚÂ˜ ÌÂÛÔÔÏÂÌÈÎ¤˜ Ô˘ ¤Ï·‚·Ó

¯ÒÚ· ÛÙËÓ IÛ·Ó›· Î·È ÙËÓ K›Ó·. ¶¿ÓÙˆ˜, ﬁÛÔÓ

·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘˜ B·ÏÎ·ÓÈÎÔ‡˜ ÔÏ¤ÌÔ˘˜, ‰ÂÓ Ú·ÁÌ·ÙÔ-

ÔÈ‹ıËÎ·Ó ·ÂÚÔÌ·¯›Â˜Ø ˆÛÙﬁÛÔ, ·ÓÙ›·Ï· ·ÂÚÔ-

ÛÎ¿ÊË Û˘Ó·ÓÙ‹ıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ·¤Ú· Î·È ÔÈ ¯ÂÈÚÈÛÙ¤˜

ÙÔ˘˜ ·ÓÙ¿ÏÏ·Í·Ó ·ÂÈÏ¤˜, Î¿ÓÔÓÙ·˜ ¯ÂÈÚÔÓÔÌ›Â˜!

EÎ·›‰Â˘ÛË

OÈ ÚÒÙÔÈ Â›‰ÔÍÔÈ EÏÏËÓÂ˜ «ÈÙ¿ÌÂÓÔÈ» ·ÍÈˆÌ·ÙÈ-

ÎÔ› ·Ó·¯ÒÚËÛ·Ó ÁÈ· ÙË °·ÏÏ›· ÙÔÓ ¢ÂÎ¤Ì‚ÚÈÔ ÙÔ˘

1911. Aﬁ ÙÔ˘˜ 60 ˘Ô„‹ÊÈÔ˘˜ ÌÂ Ù· Î·Ù¿ÏÏËÏ·

ÚÔÛﬁÓÙ· ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛ·Ó ÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘Û‹ ÙÔ˘˜

ÙÚÂÈ˜: Ô ˘ÔÏÔ¯·Áﬁ˜ ¶˘ÚÔ‚ÔÏÈÎÔ‡ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ K·- Ì¤ÚÔ˜, Ô ˘ÔÏÔ¯·Áﬁ˜ MË¯·ÓÈÎÔ‡

MÈ¯·‹Ï MÔ˘ÙÔ‡ÛË˜ Î·È Ô ·Óı˘›Ï·Ú-

¯Ô˜ XÚ‹ÛÙÔ˜ A‰·Ì›‰Ë˜. TÔÓ AÚ›ÏÈÔ

ÙÔ˘ 1912 ÚÔÛÙ¤ıËÎÂ Î·È Ô ·Óı˘›-

Ï·Ú¯Ô˜ ¶·ÓÔ‡ÙÛÔ˜ NÔÙ·Ú¿˜.

OÏÔÈ ÂÎ·È‰Â‡ÙËÎ·Ó ÛÙËÓ È‰ÈˆÙÈÎ‹

·ÂÚÔÔÚÈÎ‹ Û¯ÔÏ‹ ÙÔ˘ H. Farman,

ÛÙÔ ·ÂÚÔ‰ÚﬁÌÈÔ ÙÔ˘ Etampes, ÎÔÓÙ¿

ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ. H Û¯ÔÏ‹ ÁÂÈÙﬁÓÂ˘Â ÌÂ

ÙËÓ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë ÙÔ˘ Bleriot, ÌÂ ÙËÓ

ÔÔ›· ˘‹Ú¯Â ¿Ù˘Ô˜ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌﬁ˜

ÛÙÔÓ ·¤Ú·. H ÂÎ·›‰Â˘ÛË ÁÈÓﬁÙ·Ó ÛÂ

‰‡Ô Î‡ÎÏÔ˘˜. O ÚÒÙÔ˜ Î‡ÎÏÔ˜ Ô‰Ë-

ÁÔ‡ÛÂ ÛÂ ÔÏÈÙÈÎﬁ ‰›ÏˆÌ·, ÂÓÒ Ô

‰Â‡ÙÂÚÔ˜, Î·È ‰˘ÛÎÔÏﬁÙÂÚÔ˜, ÂÚÈ-

Ï¿Ì‚·ÓÂ Ù‹ÛÂÈ˜ 300 ¯ÏÌ., Î·È Ô‰Ë-

ÁÔ‡ÛÂ ÛÙËÓ ·ﬁÎÙËÛË ÛÙÚ·ÙÈˆÙÈÎÔ‡

‰ÈÏÒÌ·ÙÔ˜ (Brevet d’ Aviateur

Militaire).

OÈ Û¯ÔÏ¤˜ Farman Î·È Bleriot ‹Ù·Ó

ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂÎÂ›ÓË Ú·ÁÌ·ÙÈÎﬁ Ê˘ÙÒ-

ÚÈÔ B·ÏÎ¿ÓÈˆÓ ·ÍÈˆÌ·ÙÈÎÒÓ ·ÂÚÔﬁ-

ÚˆÓ: BÔ‡ÏÁ·ÚÔÈ, EÏÏËÓÂ˜, ™¤Ú‚ÔÈ Î·È

OıˆÌ·ÓÔ› ÂÎ·È‰Â‡ÔÓÙ·Ó Ù·˘Ùﬁ¯ÚÔ-

Ó·. T· Brevet ÂÎ‰›‰ÔÓÙ·Ó ÌÂ ·‡ÍÔÓÙ·

·ÚÈıÌﬁ, ﬁˆ˜ Î·È ·‡ÍÔÓÙ· ·ÚÈıÌﬁ

¤ÊÂÚ·Ó ·Ó·ÌÓËÛÙÈÎ¿ Î·ÚÙ ÔÛÙ¿Ï

Ô˘ ÂÍ¤‰ˆÛ·Ó Ù· °·ÏÏÈÎ¿ T·¯˘‰ÚÔ-

ÌÂ›· ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÔÌ¤-

ÓˆÓ. ™Ò˙ÔÓÙ·È Ù¤ÙÔÈÔ˘ Ù‡Ô˘ Î·ÚÙ

ÔÛÙ¿Ï ÌÂ ÙÔ˘˜ MÔ˘ÙÔ‡ÛË Î·È NÔÙ·-

Ú¿.

TÈ˜ ·Ú·ÌÔÓ¤˜ ÙˆÓ B·ÏÎ·ÓÈÎÒÓ,

ﬁÏÔÈ ÔÈ ÂÎ·È‰Â˘ﬁÌÂÓÔÈ ·Ó·ÎÏ‹ıËÎ·Ó

ÂÛÂ˘ÛÌ¤Óˆ˜ ÛÙËÓ EÏÏ¿‰·. O NÔÙ·-

Ú¿˜ ÌﬁÏÈ˜ Ô˘ Â›¯Â ÚÔÏ¿‚ÂÈ Ó· ¿ÚÂÈ

ÙÔ ÔÏÈÙÈÎﬁ Ù˘¯›Ô. (Γεωργία Π.)

Αποτίμηση του Μακεδονικού αγώνα (despoina S.)
Η επικράτηση των ελληνικών αντάρτικων σωμάτων δεν επέφερε ως άμεσο κέρδος τη Μακεδονία επειδή μεσολάβησε το Νεοτουρκικό κίνημα του [|1908], το οποίο μετά την επικράτησή του οδήγησε στην απώλεια πολλών κεκτημένων των μειονοτήτων, εμπόδισε όμως να χαθούν οι περιοχές που αποτέλεσαν αργότερα την Ελληνική Μακεδονία. Η χαμένη αυτοπεποίθηση των Ελλήνων αξιωματικών από τον πόλεμο του [|1897] ανακτήθηκε.

= Κατάσταση τα επόμενα χρόνια ]( despoina S.) =

Οι αψιμαχίες μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων αλλά και του καθενός ξεχωριστά με τους Νεότουρκους συνεχίστηκαν σε πολύ μικρότερη ένταση. Το 1912, μετά την επιτυχία της Αλβανικής επανάστασης οι Σέρβοι επειγόμενοι να προλάβουν τη δημιουργία μίας μεγάλης Αλβανίας υποχώρησαν στις μαξιμαλιστικές βουλγαρικές απαιτήσεις επί της διανομής της Μακεδονίας και προχώρησαν από κοινού στη δημιουργία της Βαλκανικής Συμμαχίας (Λίγκας). Η επιτακτική ανάγκη παρουσίας στόλου στο Αιγαίο οδήγησε λίγο αργότερα και στην εισδοχή της Ελλάδας στη συμμαχία ολοκληρώνοντας έτσι το σκηνικό του [|Α' Βαλκανικού Πολέμου]. Με την έκρηξή του ένα μεγάλο μέρος της Μακεδονίας μαζί με τη Θεσσαλονίκης απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό. Το 1913 οι Βούλγαροι αν και υποτιθέμενα σύμμαχοι επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά και χωρίς προηγούμενη κήρυξη πολέμου κατά των Ελλήνων και των Σέρβων προσπαθώντας να καταλάβουν για λογαριασμό τους τα μόλις απελευθερωθέντα από αυτούς εδάφη της Μακεδονίας αλλά απωθήθηκαν ( [|Β' Βαλκανικός Πόλεμος] ). Μετά την συντριβή που ακολούθησε, η Βουλγαρία αναγκάστηκε να παραχωρήσει και το ανατολικό τμήμα ( [|Σέρρες], [|Δράμα] και [|Καβάλα] ) στην Ελλάδα, η οποία ολοκλήρωσε με αυτό το τρόπο τους εθνικούς της στόχους στη Μακεδονία. ** Τί είναι Ο Μακεδονικός Αγώνας.(despoina S.) **

 Με το όνομα "Μακεδονικός Αγώνας" ονομάστηκε ο ακήρυχτος πόλεμος μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, ο οποίος κορυφώθηκε μεταξύ των ετών 1903 και 1908 στην Μακεδονία.  Ο Μακεδονικός Αγώνας προκλήθηκε από την "αρπακτικότητα" και την επεκτατική διάθεση των Βουλγάρων, οι οποίοι από την εποχή που ίδρυσαν το νεώτερο κράτος τους, επεδίωξαν να επεκτείνουν και τα γεωγραφικά όρια του κράτους τους ώστε να συμπεριλάβει και την Μακεδονία και να επιτύχουν έτσι διέξοδο στο Αγαίο Πέλαγος και την Μεσόγειο θάλασσα! Ακολούθησαν δηλαδή, τυπικά και ουσιαστικά, το σχέδιο της Μ. Αικατερίνης Β΄(1729-1796), τσαρίνας της Ρωσίας (1762-1796), για την επέκταση των Σλάβων στην Βαλκανική Χερσόνησο ώστε να αποκτήσει η Ρωσική Αυτοκρατορία πρόσβαση στις "ζεστές θάλασσες" και να "παρακάμψει" τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, που ελέγχουν το πέρασμα στην Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο).  Ο Μακεδονικός Αγώνας ουσιαστικά άρχισε από το 1870, με απαρχή το Βουλγαρικό Σχίσμα από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχείας και κράτησε (επίσημα) μέχρι το 1908. Στα χρόνια αυτά (38 ολόκληρα χρόνια) ο Μακεδονικός Ελληνισμός και ο χριστιανικός Σερβικός πληθυσμός, εντός των ορίων της Μακεδονίας υπέφεραν πολλά σε ανθρώπινες θυσίες και περουσιακά και άλλα υλικά αγαθά.(despoina S.)

Σε εκείνον τον αγώνα θυσιάστηκαν τότε πολλοί και εκλεκτοί αγωνιστές, μεταξύ των οποίων και ένδεκα θαρραλέα στελέχη του ελληνικού στρατού. Θρυλικός όμως έγινε ό θάνατος δύο κυρίως αξιωματικών: του υπολοχαγού Παύλου Μελά και του ανθυπολοχαγού Τέλου Άγαπηνού. Ο πρώτος ήταν αρχηγός της Δυτικής Μακεδονίας, και ήταν πασίγνωστος με το ψευδώνυμο Μίκης Ζέζας. Ακόμη έως τώρα τραγούδιουνται στη Μακεδονία τα δημοτικά τραγούδια που τον εξυμνούν. Έπειτα από προδοσία των Βουλγάρων, ό Μίκης Ζέζας κυκλώθηκε στις 13 Οκτωβρίου του 1904 από Τούρκους στο χωριό Σιάτιστα, που βρίσκεται ανάμεσα στην Καστοριά και τη Φλώρινα. Έπειτα από ηρωική αντίσταση ό Παύλος Μελάς σκοτώθηκε, σι σύντροφοι του όμως κατόρθωσαν και πήραν μαζί τους το πτώμα του και το έθαψαν κρυφά.(despoina S.)

Ο Ελληνικός Στόλος το 1912
Εκτός όμως των παραπάνω προμηθειών και κατασκευών αποθηκών κ.λπ. η κυβέρνηση Θεοτόκη προώθησε τη βελτίωση του ελληνικού στόλου. Δέκα χρόνια πριν ο ελληνικός στόλος απαρτιζόταν από απαρχαιωμένα σκάφη, με εξαίρεση τα θωρηκτά που αποκτήθηκαν το 1890 και τα τοπριλοβόλα που είχε αγοράσει η Κυβέρνηση του Τρικούπη. Έτσι το [|1900] ιδρύθηκε και το "Ταμείο Εθνικού Στόλου" το οποίο και ενισχύθηκε με 2.500.000 φράγκα που κληροδότησε ο [|Γεώργιος Αβέρωφ] ενώ κατ΄ έτος αντλούσε επίσης 925.000 δραχμές από κονδύλια του προϋπολογισμού. Τον Νοέμβριο του [|1908] ξεκινά η παραγγελία του θωρηκτού καταδρομικού κλάσης "Πίζα", που ονομάσθηκε " [|Γ. ΑΒΕΡΩΦ] " και κατέπλευσε μόλις το [|1911]. Επίσης τότε, την ίδια περίοδο (1906) και για πρώτη φορά ξεκίνησε η σύντονη εκπαίδευση του στρατού. Ο Θεοτόκης με μια αποφασιστική ενέργεια κατάργησε όλες εκείνες τις αποσπάσεις των αξιωματικών του στρατού σε άλλες υπηρεσίες, αστυνομία, αποσπάσματα, φύλαξη λιμένων κ.λπ. απελευθερώνοντας χρηματικούς πόρους. Έτσι το 1907 ξεκινά η εκπαίδευση του στρατού καθώς και των έφεδρων τεσσάρων προηγουμένων κλάσεων. Το 1908 εκπαιδεύονται όλες οι κλάσεις από 1900 μέχρι και 1908. Το δε 1909 συνεχίσθηκε η συμπληρωματική εκπαίδευση τριών κλάσεων 1902, 1904 και 1906. **Θωρηκτά**: 4 (Αβέρωφ, Σπέτσαι,Ψαρά, Ύδρα)**Αντιτορπιλλικά**: 10 [|[1]] (Βέλος, Σφενδόνη, Λόγχη, Νίκη, Ναυκρατούσα, Δόκα, Νέα Γενεά, Ασπίς, Θύελλα, Κεραυνός)**Ανιχνευτικά**: 4 (Λέων, Πάνθηρ, Αετός, Ιέραξ)**Τορπιλλοβόλα**: 5 (11, 12, 14, 15, 16)**Υποβρύχια**: 1 (Δελφίν)**Υδροπλάνα**: 1**Οπλιταγωγά**: 1 (Σφακτηρία)**Ναρκοθετικά**: 1 (Άρης)**Ανεφοδιαστικά**: 1 (Κανάρης) **Ατμοβάριδες**: 2 (Άκτιον, Αμβρακία)**Ατμομυοδρόμωνες**: 4 (Αλφειός, Αχελώος, Πηνειός, Ευρώτας)**Κανονιοφόροι**: 3 (Α, Β, Δ) Επίτακτα εξοπλισμένα:**Εμπορικά**: 5 (Εσπερία, Μυκάλη,Μακεδονία, Αθήναι, Αρκαδία)**Βοηθητικά**: 3 (Αιγιαλεία, Μονεμβασία, Ναυπλία) Χωρίς αυτή τη προπαρασκευή όπως σημειώνουν σύγχρονοι στρατιωτικοί αναλυτές [|[2]] η Ελλάδα θα ήταν αδύνατον να βρεθεί έτοιμη στις ραγδαίες εκείνες εξελίξεις παρόλο τον πυρετώδη αγώνα που κατέβαλε στη συνέχεια ο [|Στρατιωτικός Σύνδεσμος] του 1909 και η κυβέρνηση του [|Ε. Βενιζέλου] μεταξύ των ετών 1909 - 1912 με ακόμη επιτάχυνση της εκπαίδευσης και του εξοπλισμού του ελληνικού στρατού. Σημειώνεται επίσης ότι και η Οθωμανική Αυτοκρατορία βλέποντας μάλλον θορυβημένη την αύξηση της ελληνικής ναυτικής δύναμης παρήγγειλε το [|1910] δύο γερμανικά καταδρομικά. Η ναυτική όμως υπεροχή και υπεροπλία της Ελλάδας ήταν ήδη δεδομένη έναντι της χαώδους κατάστασης που επικρατούσε στον τουρκικό στόλο που ήταν αμφίβολος ακόμη και ο απόπλους του λόγω ακριβώς της παντελούς έλλειψης ναυτικής εκπαίδευσης. (lamprakopoulosalexandros)
 * Στόλος Αιγαίου:
 * Μοίρα Ιονίου:
 * Μοίρα Ευδρόμων:

Ο **Στρατός Θεσσαλίας** στον οποίο συγκεντρώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεων αποτελούνταν από: τις 1ης εως 7ης Μεραρχίες, 20 συντάγματα πεζικού, 1 συντάγμα Κρητών, 1 τάγμα Ευζώνων, 3 Τάγματα Εθνοφρουράς, 1 ταξιαρχία ιππικού, 4 συντάγματα πεδινού και 2 μοίρες ορειβατικού πυροβολικού. Επίσης το μηχανικό αποτελούνταν από 2 συντάγματα σκαπανεων, 1 τάγμα γεφυροποιών και 2 λόχους τηλεγραφητών. Την δύναμη ενίσχυαν και 4 αεροσκάφη.

Ο **Στρατός Ηπείρου**, που ο ρόλος του θα ήταν δευτερεύων, αποτελούνταν από την 8η Μεραρχία, 1 συντάγμα πεζικού, 4 τάγματα Ευζώνων, 1 τάγμα Εθνοφρουράς, 1 Ίλη ιππικού, 1 μοίρα πεδινού, 1 ορειβατικού και 1 τοπομαχικού πυροβολικού. Επίσης πλαισιονόταν και από έναν λόχο μηχανικού. (lamprakopoulosalexandros)

**Ιστορικό Μάχης **
Την 5η Οκτωβρίου 1912 η Ελλάδα, η Σερβία και η Βουλγαρία, μετά το Μαυροβούνιο που είχε προηγηθεί από την 20η Σεπτεμβρίου 1912, κήρυξαν και αυτές τον πόλεμο κατά της Τουρκίας. Έτσι άρχισε ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος.

Η Στρατιά Θεσσαλίας, αφού πέρασε την 5η Οκτωβρίου την ελληνοτουρκική μεθόριο, απώθησε αρχικά τα τουρκικά φυλάκια των συνόρων και στη συνέχεια, την 6η Οκτωβρίου, τα εγκαταστημένα στην Ελασσόνα και Δεσκάτη τμήματα του εχθρού. Από την 7η Οκτωβρίου η Στρατιά άρχισε να προελαύνει προς τα βόρεια για να συναντήσει τις κύριες τουρκικές δυνάμεις που αποτελούνταν από δύο Μεραρχίες, υπό το Στρατηγό Ταξίν Πασά, εγκαταστημένες αμυντικά στην οχυρή τοποθεσία Σαρανταπόρου και Λαζαράδων - Βογκόπετρας.

Η τοποθεσία Σαρανταπόρου, την οποία είχε επιλέξει και οργανώσει η Τουρκική Διοίκηση, είναι εκ φύσεως οχυρή και προσφέρεται για ισχυρή άμυνα, με εξαίρετα πεδία βολής προ αυτής. Το σχέδιο της Τουρκικής Διοίκησης προέβλεπε σταθερή άμυνα με το σύνολο σχεδόν των δυνάμεών της, στις οχυρές τοποθεσίες Σαρανταπόρου και Λαζαράδων - Βογκόπετρας, με σκοπό την απόφραξη των κατευθύνσεων Ελασσόνα - Σέρβια και Δεσκάτη - Λαζαράδες - Σέρβια και την απαγόρευση της προελάσεως του Ελληνικού Στρατού προς τα βόρεια.

Το σχέδιο ενεργείας του Ελληνικού Γενικού Στρατηγείου προέβλεπε επίθεση κατά μέτωπο εναντίον των αμυνόμενων τουρκικών δυνάμεων στα Στενά Σαρανταπόρου, με ταυτόχρονη και από τα δύο πλευρά υπερκερωτική ενέργεια προς τα Σέρβια για την κατάληψη της γέφυρας του Αλιάκμονα και την αποκοπή της σύμπτυξης του εχθρού. Η επίθεση αυτή θα συνδυαζόταν και με ευρύτερο κυκλωτικό ελιγμό, από την περιοχή του χωριού Κρανιά, δια μέσου του πόρου Ζάμπουρδας προς την Κοζάνη.

Το πρωϊ της 9ης Οκτωβρίου 1912 ο Ελληνικός Στρατός με τις 2η, 3η και 6η Μεραρχίες στο κέντρο, την 1η Μεραρχία δεξιά, το Απόσπασμα Κωνσταντινοπούλου στο άκρο δεξιά, την 4η, 5η Μεραρχία και τη Ταξιαρχία Ιππικού στο αριστερό και το Απόσπασμα Γεννάδη στο άκρο αριστερό εξόρμησε για την εκπόρθηση των Στενών του Σαρανταπόρου και την συντριβή του Τουρκικού Στρατού. Οι ελληνικές δυνάμεις, όλη την ημέρα της 9ης Οκτωβρίου, κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες, αφού έπρεπε να αντιμε-τωπίσουν, όχι μόνο έναν ισχυρά οργανωμένο αντίπαλο, αλλά και τις δυσχερέστατες εδαφικές και καιρικές συνθήκες. Κατά τη διάρκεια της νύχτας της 9ης προς 10η Οκτωβρίου οι Τούρκοι εγκατάλειψαν την τοποθεσία και άρχισαν να συμπτύσσονται εσπευσμένα προς τα Σέρβια, επειδή φοβήθηκαν ότι θα αποκοπούν από την απειλητική υπερκερωτική ενέργεια της 4ης Μεραρχίας. Την επόμενη ημέρα 10η Οκτωβρίου, οι Μεραρχίες του Ελληνικού Στρατού τέθηκαν σε κίνηση και πέτυχαν να κυριεύσουν ολόκληρο σχεδόν το Πεδινό Πυροβολικό, άφθονο πολεμικό υλικό των Τούρκων και να αιχμαλωτίσουν περιορισμένο αριθμό αποκομμένων τμημάτων και ανδρών. Η 4η Μεραρχία κινήθηκε γρήγορα και με την Ημιλαρχία της κατέλαβε άθικτη τη γέφυρα του Αλιάκμονα.

Η γρήγορη και νικηφόρα έκβαση της μάχης του Σαρανταπόρου αύξησε το ηθικό του Στρατού και άνοιξε τις πύλες για την απελευθέρωση στη συνέχεια της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας.

Οι απώλειες του Ελληνικού Στρατού κατά τη διήμερη μάχη σε αξιωματικούς και οπλίτες ήταν 182 νεκροί και 995 τραυματίες. Οι απώλειες των Τούρκων επίσης σε νεκρούς, τραυματίες και αιχμαλώτους ήταν σοβαρές. (lamprakopoulosalexandros)

=__**Επιχειρήσεις των συμμάχων**__=

Βουλγαρία
Σύμφωνα με τα σχέδια των επιχειρήσεων, με την κήρυξη του πολέμου ο κύριος όγκος του βουλγαρικού στρατού κατευθύνθηκε νότια, προς την Θράκη. Οι Σαράντα Εκκλησιές καταλήφθηκαν χωρίς ουσιαστική αντίσταση, αμέσως μετά τέθηκε σε πολιορκία η Αδριανούπολη. Η βουλγαρική επίθεση ανακόπηκε στη γραμμή Τσατάλτζας στις 4 Νοεμβρίου, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Κωνσταντινούπολη. Η Αδριανούπολη μετά από πολιορκία μηνών τελικά έπεσε στα χέρια των Βουλγάρων, στις 22 Φεβρουαρίου 1913. Επίσης καταλήφθηκε και η Ραιδεστός στις ακτές της Προποντίδας.

Μέρος του Βουλγαρικού στρατού κατευθύνθηκε νοτιοδυτικά έχοντας ως στόχο την κατάληψη της Θεσσαλονίκης και της Καβάλας. Κατόρθωσε να καταλάβει την Καβάλα και τις Σέρρες, αλλά όπως προαναφέρθηκε δεν πρόλαβε να μπει στην Θεσσαλονίκη πριν τον ελληνικό στρατό.

Σερβία
Ο σερβικός στρατός κατευθύνθηκε νότια και νοτιοανατολικά και κατέλαβε διαδοχικά τις πόλεις: Νοβιπαζάρ, Μητροβίτσα, Πρίστινα, Σκόπια, Μοναστήρι και περνώντας τον Αξιό, το Κρίβολακ, το Ιστίπ και τη Γευγελή. Προωθήθηκε και προς τα δυτικά, μέχρι την Αδριατική και κατέλαβε το Δυρράχιο και το βόρειο τμήμα της σημερινής Αλβανίας, σε συνεργασία και με το Μαυροβούνιο.

Μαυροβούνιο
Ο στρατός του Μαυροβουνίου κατέλαβε την πόλη Σκόδρα, στις 13 Απριλίου 1913.(Innaki1)

__**Κατάσταση στις παραμονές του πολέμου**__
Από το καλοκαίρι του 1912 ο κίνδυνος πολεμικής ανάφλεξης στα Βαλκάνια φαίνονταν κάτι παραπάνω από υπαρκτός, ιδιαίτερα από μέρους της Βουλγαρίας και του Μαυροβουνίου, που είχαν συνάψει ήδη συμφωνία κοινής επιθέσεως εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ελευθέριος Βενιζέλος είχε υπολογίσει την έναρξη του πολέμου την άνοιξη του 1913, έβλεπε όμως το χρόνο να πιέζει ασφυκτικά. Επιχείρησε να ολοκληρώσει το πλέγμα των βαλκανικών συμμαχιών της Ελλάδας, συνάπτοντας συμφωνίες από κοινού επίθεσης με Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο. Η συμφωνίες αυτές υπογράφτηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου 1912.

__**Στρατιωτική προετοιμασία**__
Η στρατιωτική προετοιμασία της Ελλάδας ήταν από τους κύριους στόχους του κινήματος στο Γουδί το 1909. Ως ακόλουθο αυτών των ετοιμασιών στα μέσα Ιανουαρίου 1912 έφτασε στην Ελλάδα γαλλική αποστολή για την εκπαίδευση του στρατού. Αντίστοιχη βρετανική αποστολή έφτασε στις 11 Απριλίου για την εκπαίδευση του στόλου.

Ένα ακόμη μέλημα του Ελ. Βενιζέλου ήταν να αποκατασταθεί η ενότητα στο στράτευμα. Για αυτό το λόγο, τον Μάρτιο του 1912 επανέφερε τον διάδοχο Κωνσταντίνο, ο οποίος είχε απομακρυνθεί μετά το κίνημα του 1909. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν μεγάλες παραγγελίες σε στρατιωτικό εξοπλισμό, οι οποίες ήταν εφικτό να πραγματοποιηθούν χάρη στην θεαματική ανόρθωση της ελληνικής οικονομίας. Το θωρηκτό «Γεώργιος Αβέρωφ», αποτέλεσε την πιο σύγχρονη μονάδα και ταυτόχρονα σύμβολο της υπεροπλίας του ελληνικού στόλου.

Ο ελληνικός στρατός τις παραμονές του πολέμου ανέρχονταν σε δύναμη 135.000 ανδρών. Ο Βενιζέλος, επίσης, έσπευσε να ενισχύσει τον στόλο με παραγγελίες νέων πλοίων ακόμη και την τελευταία στιγμή.

__**Έναρξη πολέμου**__
Στις 4 Οκτωβρίου 1912 η Οθωμανική Αυτοκρατορία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας και της Σερβίας. Με την Ελλάδα απέφυγε να κηρύξει τον πόλεμο ελπίζοντας ακόμα σε ειρηνικό διακανονισμό. Την αμέσως όμως επόμενη ημέρα, η ελληνική κυβέρνηση κήρυξε εκείνη τον πόλεμο ως μέλος του Βαλκανικού Συνασπισμού. Σύμφωνα με το σχέδιο επίθεσης, ο στρατός Θεσσαλίας με διοικητή τον διάδοχο Κωνσταντίνο θα αναλάμβανε το κύριο βάρος των επιχειρήσεων. Ο στρατός Ηπείρου με διοικητή τον στρατηγό Κωνσταντίνο Σαπουτζάκη θα αναλάμβανε δευτερεύοντα ρόλο, μέχρι την ολοκλήρωση του έργου του στρατού Θεσσαλίας. (Innaki1)

**__Β ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ__** Ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος ήταν ένοπλη σύγκρουση που εξελίχτηκε από 16 Ιουνίου ως 18 Ιουλίου 1913, ξέσπασε σχεδόν αμέσως μετά τη λήξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου. Ο πόλεμος διεξήχθη ανάμεσα στην Βουλγαρία και τις υπόλοιπες χώρες του βαλκανικού συνασπισμού (με τις οποίες είχε συμμαχήσει κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο) τη Σερβία και την Ελλάδα, επίσης κατά της Βουλγαρίας στράφηκαν η Ρουμανία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η διαφορά με τον πρώτο πόλεμο ήταν ότι τώρα η Βουλγαρία πολέμησε τους πρώην συμμάχους της, προκειμένου να πετύχει ευνοϊκότερη διανομή των ευρωπαϊκών εδαφών που αποσπάστηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον προηγούμενο πόλεμο. Ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος τελείωσε με επικράτηση της Σερβίας και της Ελλάδας, οι οποίες πέτυχαν σημαντικές νίκες στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και των κεντρικών Βαλκανίων. Με την βουλγαρική ήττα αποκρούστηκαν και οι όποιες βλέψεις για τη δημιουργία μιας μεγάλης Βουλγαρίας. Η Ρουμανία απέσπασε την πρώην βουλγαρική Δοβρουτσά, ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία ανακατέλαβε την περιοχή της Αδριανούπολης. Λίγους μήνες μετά τη λήξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου ακολούθησε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος που θα έβαζε και πάλι τα βαλκανικά κράτη σε πολεμικές περιπέτειες. Κύριο αίτιο του πολέμου ήταν το θέμα της διανομής των νεοαποκτιθέντων από τον Α΄Βαλκανικό Πόλεμο πρώην οθωμανικών εδαφών. Μεταξύ των μελών του βαλκανικού συνασπισμού, και ιδιαίτερα μεταξύ της Βουλγαρίας από τη μία πλευρά και Σερβίας και Ελλάδας από την άλλη, είχαν ενσκήψει σοβαρές διαφορές. Αν και η Σερβία με τη Βουλγαρία είχαν συνάψει συμφωνία διανομής, η Σερβία έπαψε να την αναγνωρίζει λόγω του ότι τμήμα του προβλεπόμενου μεριδίου της γινόταν ανεξάρτητη Ηγεμονία, (η Αλβανία), μη αποκτώντας διέξοδο στην Αδριατική, περιοριζόμενη έτσι από τα δυτικά. Η Βουλγαρία όμως επέμενε στα συμφωνηθέντα εδάφη. Αντίθετα με την Ελλάδα δεν υπήρξε καμία συμφωνία διανομής, η μεν Σερβία αναγνώριζε τα δικαιώματα κατοχής του ελληνικού στρατού, (Πρωτόκολλο Αθηνών (1913), γνωστό και ως Πρωτόκολλο Κορομηλά - Μπόσκοβιτς, ενώ η Βουλγαρία επεδίωκε την έξωση των Ελλήνων από τα εδάφη αυτά, προκειμένου να ιδρύσει την προβλεπόμενη Μεγάλη Βουλγαρία της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου.( kwnstantina.F)


 * __ ΕΠΙΘΕΣΗ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΣΤΟΥΣ ΣΕΡΒΟΥΣ: __**Ο βουλγαρικός στρατός ταυτόχρονα επιτέθηκε και στους Σέρβους, στη Γευγελή. Οι σερβικές δυνάμεις αρχικά αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν μπροστά στη βουλγαρική επίθεση, η οποία αποσκοπούσε να καταλάβει το Κρίβολακ για να αποκόψει την επαφή Ελλήνων και Σέρβων. Γρήγορα όμως κατόρθωσαν να σταματήσουν τη βουλγαρική προέλαση και να εισέλθουν σε βουλγαρικό έδαφος. Η σερβική αντεπίθεση ήταν ορμητική και πολύ σύντομα ο σερβικός στρατός κατάφερε να καταλάβει βασικούς αντικειμενικούς του στόχους.(kwnstantina.F)

Μακεδονικός αγώνας Ο Μακεδονικός αγώνας (αναφερόμενος στη Βουλγαρία ως: Гръцка въоръжена пропаганда в Македония, «Ελληνική ένοπλη προπαγάνδα στη Μακεδονία») ήταν ένοπλη αντιπαράθεση στις αρχές του 20ου αιώνα που διήρκεσε περίπου 4 χρόνια (1904-1908) και διεξήχθη στη Μακεδονία (τότε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) μεταξύ κυρίως Βουλγάρων Ελλήνων, Σέρβων, ακόμα και των Ρουμάνων από τη στιγμή που έγινε αντιληπτό πως η σημαντική αυτή επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα ήταν η επόμενη εδαφική απώλεια του Μεγάλου Ασθενούς.[1] Ξεκίνησε από την περιοχή της Καστοριάς και περί το τέλος του είχε επεκταθεί σ΄ όλη τη σημερινή Μακεδονία μέχρι και των περιοχών του Μοναστηρίου, Γευγελής, Δοϊράνης κ.λπ. Σκοπός των αντιπάλων ήταν ο εκφοβισμός ή η εξόντωση των αντίθετων στοιχείων και ο προσεταιρισμός του πληθυσμού προς την Βουλγαρική και την Ελληνική εκκλησία και εθνικό φρόνημα, δράση η οποία γρήγορα εξελίχθηκε σε αγώνα αλληλοεξόντωσης των εκατέρωθεν ενόπλων τμημάτων. ς για την ανεξαρτησία της Μακεδονίας είχε αρχίσει συγχρόνως με την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Οι εξεγέρσεις όμως του Εμμανουήλ Παπά στη Χαλκιδική καθώς και εκείνη της Νάουσσας με το Ζαφειράκη Θεοδοσίου το 1822 είχαν καταπνιγεί από τους Τούρκους[2]. Με την ίδρυση του μικρού Ελληνικού Βασιλείου, μόνιμη επιδίωξη των Ελλήνων ήταν η τύχη των υπόδουλων που ήταν υπό τον Οθωμανικό ζυγό <span style="color: #8b00ff; font-family: 'Arial Black',Gadget,sans-serif;">__Α' Βαλκανικός πόλεμος__ Μετά τη προηγηθείσα συμμαχία των Βαλκανικών κρατών, ( [|Σερβία], [|Μαυροβούνιο] , [|Ελλάδα] , και [|Βουλγαρία] ), στις [|30 Σεπτεμβρίου] του [|1912] οι βαλκανικές αυτές χώρες έστειλαν συλλογικά [|τελεσίγραφο] στην [|Τουρκία] με το οποίο ζητούσαν την διασφάλιση της αυτονομίας των εθνικών μειονοτήτων τους, που ζούσαν στο έδαφός της. Η Τουρκία όπως ήταν φυσικό απέρριψε το τελεσίγραφο αυτό, που έμεινε στην ιστορία γνωστό ως [|Διακοίνωση των Τεσσάρων Χριστιανικών Κρατών] με αποτέλεσμα η σύγκρουση να είναι πλέον αναπόφευκτη. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν υπήρξαν ραγδαίες. Ο πόλεμος αυτός κηρύχθηκε επίσημα στις [|9 Οκτωβρίου] του [|1912], ακριβώς ημερομηνία που εξέπνεε το τελεσίγραφο, πλην όμως οι [|επιστρατεύσεις] στις σύμμαχες Χώρες ξεκίνησαν πέντε ημέρες πριν. Αξίζει να αναφερθεί επίσης ότι την τελευταία στιγμή η Οθωμανική αυτοκρατορία πρότεινε στην Ελλάδα να μη συμμετάσχει στον πόλεμο, με αντάλλαγμα την οριστική εκχώρηση της [|Κρήτης] στην Ελλάδα. Ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος έληξε με την υπογραφή της [|Συνθήκης Λονδίνου (1913)] που συνομολογήθηκε μεταξύ των νικητών συμμάχων, (Ελλάδας-Βουλγαρίας, Μαυροβουνίου και Σερβίας) αφενός και της [|Οθωμανικής Αυτοκρατορίας] αφετέρου.


 * (myrina P)**

Η κατάσταση στη Μακεδονία
Ο αγώνας για την ανεξαρτησία της Μακεδονίας είχε αρχίσει συγχρόνως με την Ελληνική Επανάσταση του [|1821]. Οι εξεγέρσεις όμως του [|Εμμανουήλ Παπά] στη [|Χαλκιδική] καθώς και εκείνη της [|Νάουσσας] με το [|Ζαφειράκη Θεοδοσίου] το [|1822] είχαν καταπνιγεί από τους Τούρκους[|[2]]. Με την ίδρυση του μικρού Ελληνικού Βασιλείου, μόνιμη επιδίωξη των Ελλήνων ήταν η τύχη των υπόδουλων που ήταν υπό τον Οθωμανικό ζυγό.Όμως για δεκαετίες παρέμενε αποκομμένη από το ελληνικό βασίλειο. Το Ελληνικό κράτος είχε να αντιμετωπίσει μια σειρά από εμπόδια: α)τη γεωγραφική απόσταση β)την αρνητική διπλωματική συγκυρία : οι επαναστατικές κινήσεις των ετών 1839-1840, 1854 και 1866 ναυάγησαν επειδή η Ελληνική πλευρά πίστευε πως θα εκβίαζε την ενσωμάτωση της Μακεδονίας αν την ενέτασσε στις διεθνείς κρίσεις της περιόδου: Τουρκοαιγυπτιακός πόλεμος, Κριμαϊκός πόλεμος, Κρητική Επανάσταση, με σύμμαχο την ομόδοξη Ρωσία.Ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη η οργάνωση [|ΙΜRΟ] με επίσημο σκοπό το συντονισμό των προσπαθειών των χριστιανικών πληθυσμών της Μακεδονίας για την απελευθέρωσή τους από τον Οθωμανικό ζυγό. Η οργάνωση αναφερόταν γενικά στα δικαιώματα του "Μακεδονικού λαού" χωρίς εθνικές ή δογματικές διακρίσεις, δηλώνοντας "σταθερά ενωτική" και "μαχητικά αντισωβινιστική". Στην πραγματικότητα ήταν μία Βουλγαρική εθνικιστική οργάνωση με [|κρυφή ατζέντα] τον εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας και την απόσχισή της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως ενδιάμεσο στάδιο πριν την τελική ένωσή της με τη Βουλγαρία. Η διαδικασία του εκβουλγαρισμού ήταν μεθοδική και είχε προσεκτικά σχεδιαστεί ώστε να κλιμακωθεί σταδιακά, με πρώτο στάδιο τον εξαναγκασμό του σύνολου του ρευστής εθνικής συνείδησης χριστιανικού πληθυσμού να εκκλησιάζεται σε εκκλησίες που θα υπάγονταν στην Εξαρχική (Βουλγαρική) εκκλησία αντί στις υπάρχουσες, οι οποίες υπάγονταν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Για το σκοπό αυτό ιδρύθηκαν σε όλη τη Μακεδονία πολυάριθμες Εξαρχικές εκκλησίες. Σ' αυτές, ο εκκλησιασμός γίνονταν στη βουλγαρική γλώσσα και τα ονόματα των βαπτιζομένων ήταν βουλγαρικά. Σε δεύτερη φάση το κομιτάτο άρχισε να ιδρύει πολυάριθμα σχολεία στα οποία τα παιδιά θα διδάσκονταν τη βουλγαρική γλώσσα και θα κατηχούνταν πλέον εθνικά.Η δράση του κομιτάτου αρχικά είχε κάποια επιτυχία αλλά σύντομα έγιναν αντιληπτά τα πραγματικά του κίνητρα όταν ένοπλες ομάδες του (κομιτατζήδες) άρχισαν να εκτελούν και να βασανίζουν ιερείς, δασκάλους, τοπικές προσωπικότητες, αλλά και απλούς πολίτες που αρνούνταν το συγκεκαλυμμένο αυτό εκβουλγαρισμό. Αυτό αφύπνισε την κοινή γνώμη στην [|Ελλάδα]. Κατόπιν δραματικών εκκλήσεων του Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανού, ο οποίος είχε αρχίσει ήδη να οργανώνει τοπικά τμήματα αυτοάμυνας σε [|Καστοριά] και [|Φλώρινα], ιδρύθηκε στην [|Αθήνα] το [|Μακεδονικό Κομιτάτο] υπό τον δημοσιογράφο [|Δημήτριο Καλαποθάκη]. Ενδεικτικό των συνθηκών είναι ότι ίδιος ο Μητροπολίτης είχε αναγκαστεί να περιέρχεται τους ναούς των χωριών της περιφέρειάς του και να εκκλησιάζει με το όπλο του παραπόδα (λόγω των αλλεπάλληλων απειλών κατά της ζωής του), σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να τονώσει το ηθικό των τρομοκρατημένων πιστών. Ακολούθησαν κάποιες αποστολές Ελληνικών ένοπλων σωμάτων (κατά κύριο λόγο Κρητών και Μανιατών εθελοντών) στη Μακεδονία. Αλλά οι εθελοντές και συνεπακόλουθα τα τμήματα πολλαπλασιάστηκαν θεαματικά μετά την πανελλήνια συγκίνηση που προκάλεσε ο θάνατος του [|Παύλου Μελά] το [|1904].

**//__Β΄Βαλκανικός Πόλεμος(zoitsa1)__//** Ο ** Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος ** ήταν ένοπλη σύγκρουση που εξελίχτηκε από 16 Ιουνίου ως 18 Ιουλίου [|1913], ξέσπασε σχεδόν αμέσως μετά τη λήξη του [|Α' Βαλκανικού Πολέμου]. Ο πόλεμος διεξήχθη ανάμεσα στην [|Βουλγαρία] και τις υπόλοιπες χώρες του βαλκανικού συνασπισμού (με τις οποίες είχε συμμαχήσει κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο) τη [|Σερβία] και την [|Ελλάδα], επίσης κατά της Βουλγαρίας στράφηκαν η [|Ρουμανία] και η [|Οθωμανική Αυτοκρατορία]. Η διαφορά με τον πρώτο πόλεμο ήταν ότι τώρα η Βουλγαρία πολέμησε τους πρώην συμμάχους της, προκειμένου να πετύχει ευνοϊκότερη διανομή των ευρωπαϊκών εδαφών που αποσπάστηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον προηγούμενο πόλεμο. Ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος τελείωσε με επικράτηση της Σερβίας και της Ελλάδας, οι οποίες πέτυχαν σημαντικές νίκες στην ευρύτερη περιοχή της [|Μακεδονίας] και των κεντρικών Βαλκανίων. Με την βουλγαρική ήττα αποκρούστηκαν και οι όποιες βλέψεις για τη δημιουργία μιας μεγάλης Βουλγαρίας. Η Ρουμανία απέσπασε την πρώην βουλγαρική [|Δοβρουτσά], ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία ανακατέλαβε την περιοχή της [|Αδριανούπολης]. Λίγους μήνες μετά τη λήξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου ακολούθησε ο [|Α' Παγκόσμιος Πόλεμος] που θα έβαζε και πάλι τα βαλκανικά κράτη σε πολεμικές περιπέτειες.

__//** Σερβικός Στρατός(zoitsa1) **//__

Ο Σερβικός στρατός όπως και ο Ελληνικός είχε ενισχυθεί ιδιαίτερα με την είσοδο νεότερων κλάσεων με παρένταξη αυτών σε υπάρχουσες μονάδες, αποφεύγοντας όμως να δημιουργήσει νέες. Ενισχύθηκε επίσης και από μια μεραρχία (12.000 άνδρες) από το [|Βασίλειο του Μαυροβουνίου]. Έτσι ο σερβικός στρατός που είχε ταχθεί υπό την αρχιστρατηγία του Βασιλιά [|Πέτρου Α'] με επιτελάρχη τον Βοεβόδα [|Ραντομίρ Πούτνικ] συγκροτούνταν από τις εξής 11 μεραχίες και μια ταξιαρχία:. Η συνολική δύναμη του σερβικού στρατού ήταν πεζικό: 260.000, ιππικό: 3000 και 500 Πυροβόλα όπλα.
 * ~ __//**Μεραρχία**//__ ||~ __//**Διοικητής**//__ ||~ __//**Μεραρχία**//__ ||~ __//**Διοικητής**//__ ||
 * 1η Δουνάβεως || Στρατηγός Γιουρίσιτς || 1η Τιμόκ || Συνταγματάρχης Κόντιτς ||
 * 2η Δουνάβεως || Στρατηγός Ράτιτς || 2η Τιμόκ || Συνταγματάρχης Μιλουκίνοβιτς ||
 * 1η Μοράβα || Στρατηγός Γκίκο Ιτς || 1η Σουμάδια || Συνταγματάρχης Τέρτσετς ||
 * 2η Μοράβα || Συνταγματάρχης Νέδιτς || 2η Σουμάδια || Συνταγματάρχης Μαρίνοβιτς ||
 * 1η Δρίνα || Συνταγματάρχης Χάτζιτς || Μεραρχία Μαυροβουνίου || Στρατηγός Βούκοβιτς ||
 * 2η Δρίνα || Συνταγματάρχης Νταάνοβιτς || Μεραρχία Ιππικού || Πρίγκιπας Αρσένιος Καραγιώργεβιτς ||

** Μακεδονομάχοι (myrina P) **

Υπό τις συνθήκες αυτές πολυάριθμοι κυρίως νεαροί, Έλληνες αξιωματικοί προσφέρθηκαν παραιτούμενοι από τον Ελληνικό στρατό να τεθούν επικεφαλής των ανταρτικών ομάδων και των επαναστατικών σωμάτων για την προστασία του ελληνικού πληθυσμού. Τον αγώνα τους συντόνισαν ο μητροπολίτης [|Καστοριάς] [|Γερμανός Καραβαγγέλης], ο [|Ίων Δραγούμης] από το προξενείο της [|Ελλάδας] στο [|Μοναστήρι], ο [|Λάμπρος Κορομηλάς] από το προξενείο της [|Θεσσαλονίκης] και ο [|Δημήτριος Καλαποθάκης] από την [|Αθήνα]. Άλλοι σημαντικοί Μακεδονομάχοι ήταν ο [|Άρμεν Κούπτσιος], ο [|Τέλλος Άγρας], ο [|Μιχαήλ Σιωνίδης], ο [|Λουκάς Κόκκινος], ο [|Κωνσταντίνος Ρίζος], ο [|Γεώργιος Μόδης], ο [|Γεώργιος Γιώτας], ο [|Κωνσταντίνος Χρήστου], ο [|Ευάγγελος Νάτσης], ο [|Φιλόλαος Πηχεών], ο [|Δούκας Γαϊτατζής], ο [|Θεοχάρης Κούγκας], ο [|Κωνσταντίνος Μαζαράκης], ο [|Κωνσταντίνος Γαρέφης], ο [|Γεώργιος Παπαστεφάνου], o [|Λαμπρινός Βρανάς], ο [|Στέφανος Παπαγάλος], ο [|Γεώργιος Δικώνυμος] , ο [|Χρήστος Βέσκος], ο [|Γεώργιος Ζουρίδης] , ο [|Χρήστος Δρεμλής], ο [|Γεώργιος Σεϊμένης] , ο [|Αριστείδης Μαργαρίτης], ο [|Ζαχαρίας Παπαδάς], ο [|Παύλος Κύρου], ο [|Γεώργιος Γιαγκλής] , ο [|Γεώργιος Στρατινάκης], ο [|Αριστείδης Κιτράκης], ο [|Γεώργιος Κακουλίδης], ο [|Νικόλαος Ρόκας], [|Χρυσόστομος Χρυσομαλλίδης] κ.ά.Από το [|Σεπτέμβριο] του [|1904], με την ανάληψη της αρχηγίας των ελληνικών σωμάτων από τον [|Παύλο Μελά], και ακόμα περισσότερο μετά το θάνατό του, οι Έλληνες άρχισαν να επικρατούν σε όλη σχεδόν τη Μακεδονία συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών στις οποίες η βουλγαρική επιρροή προηγουμένως ήταν τόσο έντονη ώστε να έχει εξελιχθεί σε κράτος εν κράτει ([|Καστοριά], [|Φλώρινα] και [|Έδεσσα]-[|Γιαννιτσά]). Στις μνήμες των περισσότερων ο Μακεδονικός Αγώνας συνδέεται με τον αγώνα του Τέλλου Άγρα στην Λίμνη των Γιαννιτσών μέσα από τις συγκλονιστικές αφηγήσεις της [|Πηνελόπης Δέλτα] στο βιβλίο της «//Στα Μυστικά του Βάλτου//».Ο αγώνας των [|Μακεδονομάχων] κράτησε ως το [|1908] οδηγώντας σε αποτυχία τα βουλγαρικά σχέδια για το βίαιο εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας. Το τέλος του αγώνα στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία συνδέθηκε με την επικράτηση των νεότουρκων οι οποίοι αρχικά φάνηκαν να καταβάλουν προσπάθειες εκσυχρονισμού και εκδημοκρατισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και συγχρόνως απέτρεψαν με αυστηρότητα το αντάρτικο μεταξύ Βουλγάρων και Ελλήνων.

\Οι Κομιτατζήδες διατήρησαν μια υποτυπώδη δραστηριότητα μετά το [|1908] αλλά επανεμφανίστηκαν δυναμικά κατά τους [|Βαλκανικούς Πολέμους] ως παραστρατιωτικές ομάδες υποστηρίζοντας τον βουλγαρικό στρατό στις επιχειρήσεις του. Κατά τη διάρκεια της ολιγόμηνης βουλγαρικής κατοχής της ανατολικής Μακεδονίας προέβησαν σε νέες θηριωδίες κατά του ελληνικού πληθυσμού της περιοχής υπό την πλήρη ανοχή των επίσημων βουλγαρικών αρχών και του τακτικού βουλγαρικού στρατού ο οποίος και τις εξόπλιζε, όπως η καταστροφή των Σερρών και του Δοξάτου (ήταν η πρώτη φορά). Επισήμως ενώ ο βουλγαρικός στρατός γενικά χρέωσε στο κομιτάτο τις σφαγές, ως ενέργειες άτακτων σωμάτων λίγο αργότερα, κατά τη διάρκεια του Β' Βαλκανικού Πολέμου ενσωμάτωσε τις μονάδες αυτές αυτούσιες στον τακτικό βουλγαρικό στρατό. Αυτό ήταν και το ενδεικτικό τέλος της ιστορίας των ενόπλων τμημάτων της "Εσωτερικής Επαναστατικής Μακεδονικής Οργάνωσης -IMRO-".

Κατάσταση τα επόμενα χρόνια (myrina P)
Οι αψιμαχίες μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων αλλά και του καθενός ξεχωριστά με τους Νεότουρκους συνεχίστηκαν σε πολύ μικρότερη ένταση. Το 1912, μετά την επιτυχία της Αλβανικής επανάστασης οι Σέρβοι επειγόμενοι να προλάβουν τη δημιουργία μίας μεγάλης Αλβανίας υποχώρησαν στις μαξιμαλιστικές βουλγαρικές απαιτήσεις επί της διανομής της Μακεδονίας και προχώρησαν από κοινού στη δημιουργία της Βαλκανικής Συμμαχίας (Λίγκας). Η επιτακτική ανάγκη παρουσίας στόλου στο Αιγαίο οδήγησε λίγο αργότερα και στην εισδοχή της Ελλάδας στη συμμαχία ολοκληρώνοντας έτσι το σκηνικό του [|Α' Βαλκανικού Πολέμου]. Με την έκρηξή του ένα μεγάλο μέρος της Μακεδονίας μαζί με τη Θεσσαλονίκης απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό. Το 1913 οι Βούλγαροι αν και υποτιθέμενα σύμμαχοι επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά και χωρίς προηγούμενη κήρυξη πολέμου κατά των Ελλήνων και των Σέρβων προσπαθώντας να καταλάβουν για λογαριασμό τους τα μόλις απελευθερωθέντα από αυτούς εδάφη της Μακεδονίας αλλά απωθήθηκαν ([|Β' Βαλκανικός Πόλεμος]). Μετά την συντριβή που ακολούθησε, η Βουλγαρία αναγκάστηκε να παραχωρήσει και το ανατολικό τμήμα ([|Σέρρες], [|Δράμα] και [|Καβάλα]) στην Ελλάδα, η οποία ολοκλήρωσε με αυτό το τρόπο τους εθνικούς της στόχους στη Μακεδονία.

Αποτίμηση του Μακεδονικού αγώνα (myrina P)
Η επικράτηση των ελληνικών αντάρτικων σωμάτων δεν επέφερε ως άμεσο κέρδος τη Μακεδονία επειδή μεσολάβησε το Νεοτουρκικό κίνημα του [|1908], το οποίο μετά την επικράτησή του οδήγησε στην απώλεια πολλών κεκτημένων των μειονοτήτων, εμπόδισε όμως να χαθούν οι περιοχές που αποτέλεσαν αργότερα την Ελληνική Μακεδονία. Η χαμένη αυτοπεποίθηση των Ελλήνων αξιωματικών από τον πόλεμο του [|1897] ανακτήθηκε[|[6]].

Χρονικό του Αγώνα (myrinaP)
===
 * [|1900] Ενθρόνιση του επισκόπου Γερμανού Καραβαγγέλη στη Μητρόπολη Καστοριάς, όπου και δραστηριοποιείται στην περιοχή.
 * [|1902] Ο Ίων Δραγούμης τοποθετείται υποπρόξενος στο Μοναστήρι, όπου και προωθεί τα ελληνικά συμφέροντα στη περιοχή.
 * [|1903] Οργανώνεται στην Αθήνα το Μακεδονικό Κομιτάτο υπό τον δημοσιογράφο Δημήτριο Καλαποθάκη κατόπιν εκκλήσεων του Μητροπολίτη Γερμανού. Κρητικοί εθελοντές στη Μακεδονία. Πρώτος νεκρός του Αγώνα ο κρητικός οπλαρχηγός Γεώργιος Σεϊμένης στο Λέχοβο που κατακρεουργείται αν και καθηλωμένος στο κρεβάτι από τους κομιτατζήδες.
 * [|1904] ο Λάμπρος Κορομηλάς τοποθετείται πρόξενος στη Θεσσαλονίκη με νέες προβολές των ελληνικών επιδιώξεων. Σκοτώνεται σε μάχη στη Στάτιστα (σημερινό όνομα "Μελάς") των Κορεστίων ο Παύλος Μελάς. Ελληνικό στρατιωτικό τμήμα διέρχεται τη μεθόριο. Οι ελληνικές αρχές της Θεσσαλονίκης ενισχύουν και εξοπλίζουν τα ελληνικά ανταρτικά σώματα.
 * [|1905] τα ελληνικά σώματα αποκρούουν σθεναρά βουλγαρικές επιθέσεις ακολουθώντας την τακτική των κλεφτών.
 * [|1906] ο Κορομηλάς επιζητεί την επίσημη συμμετοχή της Ελλάδας με αποστολή στρατού. Τέσσερα ελληνικά ανταρτικά σώματα σε σύγκρουση με τον οθωμανικό στρατό διαλύονται.
 * [|1907] η [|Αγγλία] ασκεί πολιτική πίεση απαιτώντας την περιστολή των ελληνικών δράσεων στη περιοχή. Η Ελληνική Κυβέρνηση σε δίλημμα. Η Τουρκία απαιτεί την απομάκρυνση του Λ. Κορομηλά από το Προξενείο της Θεσσαλονίκης. Απομακρύνεται, αλλά το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών τον διορίζει Γενικό Επιθεωρητή των προξενείων της διευκολύνοντας με αυτό τον τρόπο ακόμα περισσότερο τη δράση του.
 * [|1908] Με την επανάσταση των Νεοτούρκων το Οθωμανικό κράτος παραχωρεί σύνταγμα και ίσα δικαιώματα σε όλους τους πολίτες. Ολοκληρώνεται ο Μακεδονικός Αγώνας με επιτυχία καταφέρνοντας να διατηρήσει τη συνοχή του Ελληνισμού της Μακεδονίας.
 * = //Κύριο άρθρο: [|Ναυμαχία της Λήμνου] //
 * === //_

__//** Η δράση του Ελληνικού Στόλου(zoitsa1) **//__
_ >> >> =====__//** Στις 5 Δεκεμβρίου ο τουρκικός στόλος βγήκε για δεύτερη φόρα από τα Στενά, σε μια προσπάθεια να ανάκτησει το χαμένο κύρος του και τον έλεγχο του Αιγαίου. Σε μικρή απόσταση από την Λήμνο συνάντησε τον ελληνικό στόλο με επικεφαλής το θωρηκτό «Αβέρωφ». Έπειτα από σύντομη καταδίωξη από το ελληνικό θωρηκτό, τα τουρκικά πλοία υποχώρησαν και πάλι προς τα Στενά. **//__=====

>> >> =====__//** Μετά την δεύτερη αυτή ναυτική αναμέτρηση, ο τουρκικός στόλος δεν ανέλαβε καμία πρωτοβουλία για ανάκτηση της ναυτικής κυριαρχίας στο Αιγαίο και παρέμεινε προφυλαγμένος πίσω από τα Στενά. **//__=====

__//=== > === Από την πρώτη ημέρα του πολέμου, ο Ελληνικός στόλος, που ήταν και η κύρια συνεισφορά της Ελλάδος στην Βαλκανική συμμαχία, ανέλαβε ουσιαστική δράση. Σε μία ενέργεια ανάλογη με αυτή του Βότση στην Θεσσαλονίκη στις [|8 Νοεμβρίου] το τορπιλοβόλο αρ.14 ανάγκασε τουρκική κανονιοφόρο που προστάτευε τις [|Κυδωνιές] να αυτοβυθιστεί. === > === Ο Ελληνικός στόλος, υπό τις διαταγές του [|Παύλου Κουντουριώτη] εξασφάλισε τον απόλυτο έλεγχο του Αιγαίου: απέπλευσε αμέσως βορειοανατολικά και άρχισε περιπολίες έξω από τα [|Δαρδανέλια]. Ο τουρκικός στόλος, ο οποίος λόγω της παρουσίας του ιταλικού στο Αιγαίο από τον Απρίλιο του 1912 είχε παραμείνει προφυλαγμένος μέσα στα Στενά, δεν πρόλαβε να αντιδράσει έγκαιρα. Στις 8 Οκτωβρίου καταλήφθηκε η [|Λήμνος] και άρχισε η μετατροπή του φυσικού λιμανιού της, του [|Μούδρου], σε ναυτική βάση και ορμητήριο του ελληνικού στόλου. Από τις [|6 Οκτωβρίου] έως τις [|20 Δεκεμβρίου] του [|1912] μικτά αγήματα του στόλου απελευθέρωσαν, όλα σχεδόν τα νησιά του ανατολικού και βόρειου Αιγαίου === > === __** Κατά την διάρκεια των ναυτικών επιχειρήσεων(zoitsa1) **__ === > === === > === Στις 3 Δεκεμβρίου 1912 μπροστά στα Δαρδανέλλια ο ελληνικός στόλος σημείωσε την πρώτη μεγάλη ναυτική επιτυχία κατά του οθωμανικού, ο οποίος προσπάθησε να βγει από τα Στενά. Τελικά υποχώρησε με σημαντικές απώλειες και υλικές ζημιές. === > === === > == Πρόσωπα - ντοκουμέντα - έγγραφα **Μακεδονικός Αγώνας** (LinaM)==
 * === Ο **Μακεδονικός αγώνας** (1904- 1908), δηλαδή ο αγώνας για τη Μακεδονία, ήταν η τελευταία και η πιο κρίσιμη φάση της προσπάθειας των Ελλήνων να ελευθερώσουν την περιοχή. Το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε τα πρώτα χρόνια να αντιπαρατεθεί στον βουλγαρικό κίνδυνο, δηλαδή τους Βουλγάρους που ήθελαν την αυτονομία της Μακεδονίας, για να μπορέσουν ύστερα να πετύχουν την προσάρτηση τους. Άρχισαν τότε να στέλνουν στη Μακεδονία αντάρτες και πράκτορες που πίεζαν τους κατοίκους, ιδίως τους ιερείς και τους δασκάλους να δηλώσουν ότι ήταν εξαρχικοί , ότι δηλαδή ανήκαν στη Βουλγαρική εκκλησία. Οι Έλληνες αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τη βουλγαρική απειλή. Οι ελληνικές κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι, το οικουμενικό πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, και η ελληνική κυβέρνηση ενίσχυσαν τα ελληνικά σχολεία της περιοχής και περιφρούρησαν τις εκκλησίες της. Οι ελληνικές κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι, το οικουμενικό πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, και η ελληνική κυβέρνηση ενίσχυσαν τα ελληνικά σχολεία της περιοχής και περιφρούρησαν τις εκκλησίες της. Συγχρόνως οι αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, όπως ο Παύλος Μελάς από την Αθήνα, ο Κων/νος Μαζαράκης και ο Τέλλος Αγαπηνός (Άγρας) και οι οπλαρχηγοί από όλες τις ελληνικές περιοχές, όπως ο Τσόντος από την Κρήτη, ο Κων/νος Γαρέφης από το Πήλιο, ο Κώτας από τη Φλώρινα κ. ά. μαζί με τους ντόποιους Έλληνες σχημάτισαν αντιστασιακές ομάδες για την προστασία της Μακεδονίας. Αυτοί ήταν οι Μακεδονομάχοι. Τις προσπάθειες αυτών των αντάρτικων ομάδων συντόνιζαν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού και διπλωμάτες όπως ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς, ο υποπρόξενος στο Μοναστήρι Ίων Δραγούμης και δεσποτάδες όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης στην Καστοριά. Έτσι ναυάγησε η προσπάθεια των Βουλγάρων να αλλοιώσουν την εθνική συνείδηση των κατοίκων της Μακεδονίας που απελευθερώθηκαν από τον ελληνικό στρατό στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913. ===

=Α' ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (LinaM)= <span style="color: #000000; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 13pt; text-align: left;">Το Φεβρουάριο του 1912 η Σερβία και η Βουλγαρία υπέγραψαν συνθήκη συμμαχίας. Τον ίδιο μήνα υπογράφτηκε συνθήκη συμμαχίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία. Το Μαυροβούνιο συνδύασε τις διπλωματικές του ενέργειες με τις ενέργειες των συμμάχων και κήρυξε πρώτο τον πόλεμο κατά της Τουρκίας στις 25 Σεπτεμβρίου 1912. Σε λίγες μέρες, στις 3 Οκτωβρίου, μπήκαν στον πόλεμο και οι συμμαχικές δυνάμεις. <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 13pt;">Η Ελλάδα διέθετε 90.000 άντρες πεζικό, 1.000 άντρες ιππικό, 280 πυροβόλα και σημαντική για την εποχή ναυτική δύναμη. Μαυροβούνιο Το Μαυροβούνιο διέθετε 35.000 άντρες πεζικό και 130 πυροβόλα. Σερβία Η Σερβία διέθετε 220.000 άντρες πεζικό, 5.000 άντρες ιππικό και 500 πολυβόλα. Βουλγαρία Η Βουλγαρία διέθετε 300.000 άντρες πεζικό, 3.000 άντρες ιππικό και 1.350 πολυβόλα. Η Τουρκία διέθετε 340.000 άντρες πεζικό, 6.000 άντρες ιππικό, 850 πεδινά πυροβόλα και 750 πυροβόλα φρουρίων. Η άρνηση της Τουρκίας να δεχθεί τα αιτήματα των βαλκανικών κρατών, που αφορούσαν την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στις τουρκοκρατούμενες περιοχές οδήγησε στην κήρυξη του πολέμου. <span style="font-family: 'Helvetica Neue',Helvetica,Arial,sans-serif; font-size: 13pt;">Ο στόχος των συμμάχων ήταν να αποκόψουν τον τούρκικο στρατό της Θράκης από την Μακεδονία και παράλληλα να αποκλείσουν τις διάφορες στρατιές τις Μακεδονίας, Αλβανίας και Ηπείρου από κάθε συνεννόηση με την Κων/πολη. Αρχηγός του ελληνικού στρατού ήταν ο διάδοχος Κωνσταντίνος με αρχηγό του επιτελείου το στρατηγό Δαγκλή. Οι ενέργειες του ελληνικού στρατού στο μακεδονικό μέτωπο απέβλεπαν στο να εξαναγκάσουν τους Τούρκους να υποχωρήσουν προς το εσωτερικό, ώστε να πλευροκοπηθούν από το σερβικό και τον ελληνικό στρατό. Οι Τούρκοι αμύνθηκαν στο Σαραντάπορο και στα Γιαννιτσά. Ηττήθηκαν όμως και υποχώρησαν στη Θεσσαλονίκη, όπου αποκλείστηκαν και παραδόθηκαν (26 Οκτωβρίου). Μετά την παράδοση της Θεσσαλονίκης στα ελληνικά στρατεύματα μπήκε στην πόλη και μια μεραρχία βουλγαρικού στρατού, που είχε προελάσει. Στη συνέχεια ο ελληνικός στρατός προέλασε προς τη Φλώρινα, την οποία και κατέλαβε. <span style="color: #000000; display: block; font-family: 'Helvetica Neue',Helvetica,Arial,sans-serif; font-size: 13pt; text-align: left;">Τελικά, ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος τελείωσε επίσημα με τη συνθήκη του Λονδίνου (1913),η οποία περιλάμβανε τα εξής κύρια σημεία: παραχώρηση στις χώρες του Βαλκανικού Συνασπισμού όλων των εδαφών δυτικά της Γραμμής Αίνους-Μηδείας, την ρύθμιση του καθεστώτος της Αλβανίας από τις Μεγάλες Δυνάμεις, σε επόμενη διάσκεψη την παράχώρηση της Κρήτης στους Συμμάχους, την ρύθμιση της τύχης των νησιών του Αιγαίου και της χερσονήσου του Άθω από τις Μεγάλες Δυνάμεις (επίσης σε μελλοντική διάσκεψη). Η συνθήκη ειρήνης υπογράφτηκε στο Λονδίνο στις 17 (30) Μαϊου 1913. Δύο μέρες αργότερα υπογράφτηκε στην Θεσσαλονίκη η ελληνοσερβική συνθήκη συμμαχίας και συνεργασίας. Η διάσκεψη ειρήνης τελικά δημιούργησε λόγους για νέες προστριβές μεταξύ των βαλκανικών συμμάχων: η δημιουργία αλβανικού κράτους, που θα στερούσε την έξοδο προς στην Αδριατική στη Σερβία, την ανάγκασε να γίνει πιο αδιάλακτη στις σχέσεις της με την Βουλγαρία και να αθετήσει τις υποσχέσεις για παραχώρηση εδαφών (ως αποζημίωση) που είχε οριστεί εξαρχής με διακρατική συμφωνία. Ένας άλλος παράγοντας προστριβών ήταν και η έλλειψη ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας για την διανομή των νέων εδαφών, καθώς και οι «φιλομακεδονικοί» κύκλοι στην Βουλγαρία, που απαιτούσαν άμεση βουλγαρική προσάρτηση της Θεσσαλονίκης. Η Ελλάδα ήταν πλέον έτοιμη να αντιμετωπίσει από κοινού με την Σερβία την απειλή του πρώην συμμάχου τους, της Βουλγαρίας.

__//** Οι συνέπειες των Βαλκανικών Πολέμων(zoitsa1) **//__
Ο Α' Βαλκανικός πόλεμος είναι για την Ελλάδα αντιστρόφως ανάλογος, με τις απώλειες. Δηλαδή με μικρές απώλειες η Ελλάδα διπλασιάσθηκε. Αντίστοιχα και η Σερβία εκπλήρωσε όλους τους αντικειμενικούς στόχους της, ενώ η Βουλγαρία είχε πολύ μεγάλες απώλειες ειδικά στο μέτωπο της [|Αδριανούπολης] μετά τον Β΄ Βαλκανικό πόλεμο τον οποίο η ίδια προκάλεσε, δεν είχε μεγάλα εδαφικά κέρδη. Το ελληνικό κράτος διπλασιάσθηκε και σε έκταση και σε πληθυσμό με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν οι καλύτερες προϋποθέσεις για κοινωνική, πολιτική και οικονομική ανάπτυξη. Ταυτόχρονα άλλαξε ριζικά και η δομή του πληθυσμού, τόσο για το νέο Ελληνικό κράτος όσο και στο κομμάτι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας που αποσπάστηκε από αυτήν. Δηλαδή, στην θέση ενός ενιαίου οικονομικού χώρου ξαφνικά μπήκαν σύνορα, τα οποία επηρέασαν π.χ. τους νομάδες κτηνοτρόφους οι οποίοι ήταν συνηθισμένοι να μετακινούνται στον ενιαίο χώρο των Βαλκανίων. Ανάλογα επηρεάσθηκαν οι Έλληνες έμποροι, που ήταν η αστική τάξη της εποχής. Μια λύση ήταν η στροφή στη διοίκηση. Δηλαδή οι Έλληνες αστοί από έμποροι άρχισαν να μετατρέπονται σε δημοσίους υπαλλήλους και να τοποθετούνται στον διοικητικό μηχανισμό του νέου Ελληνικού κράτους στην θέση των αποχωρούντων [|Μουσουλμάνων]. Ταυτόχρονα μεγάλος αριθμός πληθυσμού μετακινήθηκε από όλες και προς όλες τις πλευρές. Υπολογίζονται σε περισσότερες από 400.000 οι Τούρκοι που έφυγαν από την Οθωμανική, Ευρωπαϊκή αυτοκρατορία και πήγαν προς την Τουρκία. Γενικά κυρίως μετά τον Β' Βαλκανικό πόλεμο οι κάτοικοι των εδαφών της τέως Ευρωπαϊκής Τουρκίας αισθάνονται απειλούμενοι από τον αλυτρωτισμό των υπολοίπων εθνοτήτων και σε πολλές περιπτώσεις (κυρίως οι φτωχότεροι) ακολουθούν τα στρατεύματα του έθνους τους. Υπάρχουν φιλμ της εποχής που δείχνουν καραβάνια Σέρβων, Βουλγάρων, Τούρκων ή Ελλήνων προσφύγων να ακολουθούν τα αντίστοιχα στρατεύματα μέχρι να ορισθούν τα τελικά σύνορα.

> (LinaM) > Ο ελληνικός στρατός με αρχιστράτηγο το διάδοχο Κωνσταντίνο αφού διέσπασε τις τουρκικές γραμμές στο Σαραντάπορο εισέβαλε στη Μακεδονία. Βασικός στόχος ήταν η κατάληψη της Θεσσαλονίκης. ||  || Ο τουρκικός στρατός με αρχιστράτηγο τον Χασάν Ταξίν Πασά οχυρώθηκε στα Γιαννιτσά ,που θεωρούνταν ιερή πόλη των Τούρκων, για να ανακόψει την προέλαση του ελληνικού στρατού προς τη Θεσσαλονίκη. Όμως παρά την γενναία τους αντίσταση, ο ελληνικός στρατός πέτυχε μεγάλη νίκη και το μεσημέρι της 20ής Οκτωβρίου 1912 μπήκε στα Γιαννιτσά > > Ο τουρκικός στρατός οπισθοχώρησε προς τη Θεσσαλονίκη την οποία τελικά παρέδωσε στον νικητή ελληνικό στρατό στις 26 Οκτωβρίου. Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον ελληνικό στρατό δυσαρέστησε τους Βουλγάρους και αποτέλεσε την κυριότερη αιτία της έναρξης της Β' φάσης των Βαλκανικών πολέμων. Πρόσωπα - ντοκουμέντα - "έγγραφα (EmmanuelaP) > > Ο Μακεδονικός αγώνας (1904- 1908), δηλαδή ο αγώνας για τη Μακεδονία, ήταν η τελευταία και η πιο κρίσιμη φάση της προσπάθειας των Ελλήνων να ελευθερώσουν την περιοχή. > > Το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε τα πρώτα χρόνια να αντιπαρατεθεί στον βουλγαρικό κίνδυνο, δηλαδή τους Βουλγάρους που ήθελαν την αυτονομία της Μακεδονίας, για να μπορέσουν ύστερα να πετύχουν την προσάρτηση τους. Άρχισαν τότε να στέλνουν στη Μακεδονία αντάρτες και πράκτορες που πίεζαν τους κατοίκους, ιδίως τους ιερείς και τους δασκάλους να δηλώσουν ότι ήταν εξαρχικοί , ότι δηλαδή ανήκαν στη Βουλγαρική εκκλησία. > > Οι Έλληνες αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τη βουλγαρική απειλή. Οι ελληνικές κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι, το οικουμενικό πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, και η ελληνική κυβέρνηση ενίσχυσαν τα ελληνικά σχολεία της περιοχής και περιφρούρησαν τις εκκλησίες της. στο Μοναστήρι Ίων Δραγούμης και δεσποτάδες όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης στην Καστοριά. > > Έτσι ναυάγησε η προσπάθεια των Βουλγάρων να αλλοιώσουν την εθνική συνείδηση των κατοίκων της Μακεδονίας που απελευθερώθηκαν από τον ελληνικό στρατό στους Βαλκανικούς πολέμους 1912- > ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ > > ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ (EmmanuelaP) > >> >> **__ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ__** >> Μακεδονία ξακουστή, >> του Αλεξάνδρου η χωρά. (2) >> που έδιωξες τους βάρβαρους >> και ελεύθερ' είσαι τώρα. (2) >> Ήσουν και θα 'σαι Ελληνική, >> Ελλήνων το καμάρι (2) >> κι εμείς τα Ελληνόπουλα >> σου πλέκουμε στεφάνι. (2) >> Το διαμαντένιο στέμμα σου, >> για βάλε στο κεφάλι, (1) >> για να φανεί η δόξα σου >> Μακεδονία πάλι. (2) >> Οι Μακεδόνες δεν μπορούν >> να ζούνε σκλαβωμένοι. (2) >> όλα και αν τα χάσουνε. >> η λευτεριά τους μένει. (2)
 * Το χρονολόγιο των πολεμικών επιχειρήσεων του Β' Βαλκανικού Πολέμου κατά το παλαιό ημερολόγιο (1913) έχει ως ακολούθως: **
 * 16 Ιουνίου Αιφνίδια έναρξη επιχειρήσεων εκ μέρους Βουλγάρων. Βουλγαρική κατάληψη Ιστίπ
 * 17 Ιουνίου Εκκαθάριση Θεσσαλονίκης.
 * 18 Ιουνίου Βουλγαρική κατάληψη Κρίβολακ.
 * 19 Ιουνίου Μάχη Καλίνοβου (ελληνοβουλγαρική).
 * 20 Ιουνίου Ελληνική κατάληψη Γευγελής και Νιγρίτας.
 * 21 Ιουνίου Μάχη Κιλκίς Λαχανά. Ελληνική κατάληψη Κιλκίς, Λαχανά και ολοκληρωτική του Καλίνοβου. Ο Βασιλεύς Φερδινάνδος ζητεί τη βοήθεια της Αυστρίας. Παραιτείται ο στρατηγός Μ.Σαβόφ και τη θέση του αναλαμβάνει ο στρατηγός Ράντκο Δημητρίεφ
 * 22 Ιουνίου Σερβική κατάληψη Κοτσάνων
 * 23 Ιουνίου Ελληνική κατάληψη Δοϊράνης
 * 24 Ιουνίου Σερβική ανακατάληψη Κρίβολακ
 * 25 Ιουνίου Ελληνική κατάληψη Κωστουρίνο. Σερβική ανακατάληψη Ιστίπ
 * 26 Ιουνίου Μάχη Βέτρινα (ελληνοβουλγαρική). Ελληνική κατάληψη Στρώμνιτσας. Σερβική κατάληψη Ραδοβίστας.
 * 27 Ιουνίου Ελληνική κατάληψη Δεμίρ, Χισάρ και Καβάλας. Έναρξη μάχης Πιρότ (σερβοβουλγαρική). Η Ρουμανία εισέρχεται στο πόλεμο.
 * 28 Ιουνίου Ελληνική κατάληψη Σερρών. Συνέχιση ελληνικής προέλασης
 * 29 Ιουνίου Τουρκική προέλαση υπό τον Ισμέτ πασά.
 * 1 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Δράμας.
 * 6 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Νευροκοπίου. Συνέχιση προέλασης.
 * 7 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Πέτσοβου.
 * 9 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Μαχομίας. Ρουμανική προέλαση. Τουρκική κατάληψη Αδριανούπολης και περιοχής Κιρκιλισέ.
 * 10 Ιουλίου Ελληνικός αποκλεισμός Στενών Κρέσνας. Η 7η βουλγαρική μεραρχία παραδίδεται αμαχητί στη 1η ρουμανική μεραρχία ιππικού.
 * 12 Ιουλίου Έναρξη Μάχης Σιμιτλί (ελληνοβουλγαρική). Ελληνική κατάληψη Πρέβελ Χαν και Δεδέαγατς. Σερβική κατάληψη Βιδινίου.
 * 13 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Ξάνθης
 * 14 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Σιμιτλί, πέρας μάχης.
 * 15 Ιουλίου Ελληνική υποχώρηση από Πέτσοβο.
 * 16 Ιουλίου Ελληνική κατάληψη Γκιουμουλτζίνας. Έναρξη σερβοβουλγαρικών μαχών στο Τσάρεβο σέλο.
 * 17 Ιουλίου Ελληνοβουλγαρική μάχη Πρέδελ Χαν, ελληνική ανακατάληψη Πετσόβου και Παντζάρεβου.
 * 18 Ιουλίου Γενική ανακωχή
 * 28 Ιουλίου Συνθήκη Ειρήνης Βουκουρεστίου
 * ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
 * **- .1912-1913 -(EmmanuelaP)**
 * Η Ελλάδα ευτύχισε να έχει την περίοδο αυτή έναν ικανότατο πρωθυπουργό, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που είχε πρώτα πρώτα ενδιαφερθεί ιδιαίτερα για την καλή οργάνωση και τον εξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεων και δεύτερο πρωτοστάτησε στην ένωση των βαλκανικών κρατών Ελλάδας - Σερβίας - Μαυροβουνίου και Βουλγαρίας εναντίον του κοινού εχθρού των Τούρκων.
 * ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
 * **- .1912-1913 -(EmmanuelaP)**
 * Η Ελλάδα ευτύχισε να έχει την περίοδο αυτή έναν ικανότατο πρωθυπουργό, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που είχε πρώτα πρώτα ενδιαφερθεί ιδιαίτερα για την καλή οργάνωση και τον εξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεων και δεύτερο πρωτοστάτησε στην ένωση των βαλκανικών κρατών Ελλάδας - Σερβίας - Μαυροβουνίου και Βουλγαρίας εναντίον του κοινού εχθρού των Τούρκων.
 * Συγχρόνως οι αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, όπως ο Παύλος Μελάς από την Αθήνα, ο Κων/νος Μαζαράκης και ο Τέλλος Αγαπηνός (Άγρας) και οι οπλαρχηγοί από όλες τις ελληνικές περιοχές, όπως ο Τσόντος από την Κρήτη, ο Κων/νος Γαρέφης από το Πήλιο, ο Κώτας από τη Φλώρινα κ. ά. μαζί με τους ντόποιους Έλληνες σχημάτισαν αντιστασιακές ομάδες για την προστασία της Μακεδονίας. Αυτοί ήταν οι Μακεδονομάχοι.Τις προσπάθειες αυτών των αντάρτικων ομάδων συντόνιζαν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού και διπλωμάτες όπως ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς, ο υποπρόξενος ||  ||

> > > > > <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Λήξη Α’ Παγκοσμίου Πολέμου(PetraM.) <span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;">O Α' Βαλκανικός Πόλεμος τελείωσε επίσημα με τη συνθήκη του Λονδίνου (17 Μαΐου του 1913). Η οποία περιλάμβανε τα εξής κύρια σημεία: > <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Δύο μέρες αργότερα υπογράφτηκε στην Θεσσαλονίκη η ελληνοσερβική συνθήκη συμμαχίας και συνεργασίας.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Παραχώρηση στις χώρες του Βαλκανικού Συνασπισμού όλων των εδαφών δυτικά της Γραμμής Αίνους-Μηδείας.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Την ρύθμιση του καθεστώτος της Αλβανίας από τις Μεγάλες Δυνάμεις, σε επόμενη διάσκεψη.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Την παραχώρηση της Κρήτης στους Συμμάχους.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Την ρύθμιση της τύχης των νησιών του Αιγαίου και της χερσονήσου του Άθω από τις Μεγάλες Δυνάμεις (επίσης σε μελλοντική διάσκεψη).

> <span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;">Η διάσκεψη ειρήνης τελικά δημιούργησε λόγους για νέες προστριβές μεταξύ των βαλκανικών συμμάχων:
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Η δημιουργία αλβανικού κράτους, που θα στερούσε την έξοδο προς στην Αδριατική Θάλασσα στη Σερβία, ανάγκασε την διάσκεψη ειρήνης να γίνει πιο αδιάλλακτη στις σχέσεις της με την Βουλγαρία.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Αθέτησε τις υποσχέσεις για παραχώρηση εδαφών στην Βουλγαρία (ως αποζημίωση) που είχε οριστεί εξαρχής με διακρατική συμφωνία.

<span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;">Ένας άλλος παράγοντας προστριβών ήταν και η έλλειψη ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας για την διανομή των νέων εδαφών, καθώς και οι «φιλομακεδονικοί» κύκλοι στην Βουλγαρία, που απαιτούσαν άμεση βουλγαρική προσάρτηση της Θεσσαλονίκης.Η Ελλάδα ήταν πλέον έτοιμη να αντιμετωπίσει από κοινού με την Σερβία την απειλή του πρώην συμμάχου τους, της Βουλγαρίας.

<span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;"> Λήξη Β’ Βαλκανικού Πολέμου **(PetraM.)** Η ** Συνθήκη Βουκουρεστίου (1913) ** είναι η συνθήκη ειρήνης που συνομολογήθηκε στις // 10 Αυγούστου //// του //// 1913 // στο Βουκουρέστι, μεταξύ των Βασιλείων της __ Ελλάδας __, της __ Ρουμανίας __ , της __ Σερβίας __ , του __ Μαυροβουνίου __ και της __Βουλγαρίας__. Με τη συνθήκη αυτή δόθηκε τέλος στο Β' Βαλκανικό Πόλεμο ακριβώς μετά την ήττα της Βουλγαρίας. <span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;">Γενικά, η Συνθήκη Βουκουρεστίου (1913) με την άμεση σχετικά συνομολόγηση και υπογραφή της υπήρξε πολύ σημαντική ιδιαίτερα στους Συμμάχους (Ελλάδα, Σερβία και Ρουμανία) δια της οποίας εκτός του ότι ορίσθηκαν τα σύνορα της ηττημένης Βουλγαρίας με τις νικήτριες Χώρες, ταυτόχρονα απετράπει και η όποια ανάμιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε βαλκανικά ζητήματα, εκτός από της εκ μέρους τελευταίας ανακατάληψης της Αδριανούπολης καθώς και τμημάτων της Ανατολικής Θράκης μέχρι τον ποταμό Έβρο. Πρόσθετα όμως για την Ελλάδα με τη συνθήκη αυτή άρχισε και να οριστικοποιείται και η ποθητή λύση ενός μεγάλου επίσης ζητήματος, του Κρητικού, που ακόμα χρονοτριβούσε. <span style="display: block; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; text-align: center;">Παρ’ όλο που η συνθήκη αυτή δεν συμπεριλάμβανε διατάξεις σχετικά με τον καθορισμό συνόρων μεταξύ των νικητριών Χωρών εν τούτοις οι κύριες συνέπειες της συνθήκης ήταν: > **//__ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ__//** (ΕμμανουελαΠ.) > Τον Μάρτιο του [|1912] η [|Σερβία] και η [|Βουλγαρία] με την έγκριση της [|Γερμανίας] υπέγραψαν συμμαχία εναντίον της [|Οθωμανικής αυτοκρατορίας]. Βάσει της συμφωνίας σε περίπτωση νίκης επί των Τούρκων, η Βουλγαρία θα προσαρτούσε τα εδάφη ανατολικά του [|Στρυμόνα], η Σερβία τα εδάφη βόρεια του όρους [|Σκάρδος]. Οι δύο χώρες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για το μοίρασμα των εδαφών της [|Μακεδονίας]. Στην συμμαχία προστέθηκε αργότερα και το [|Μαυροβούνιο]. > Ο [|Ελευθέριος Βενιζέλος] που ήταν τότε πρωθυπουργός της [|Ελλάδας], θεωρώντας ότι, αν ξεσπάσει ένοπλη σύγκρουση στα [|Βαλκάνια] χωρίς Ελληνική συμμετοχή θα χανόταν για πάντα η δυνατότητα να υλοποιηθούν οι ελληνικές εθνικές διεκδικήσεις στη Μακεδονία και τη Θράκη, υπέγραψε τον Μάιο του 1912 αμυντική συμμαχία με τη Βουλγαρία. Οι δύο χώρες επίσης δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για το μοίρασμα των εδαφών της Μακεδονίας και συναίνεσαν απλώς στο να κρατήσει κάθε χώρα όσα εδάφη θα κατάφερνε να αποσπάσει από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Ένας παράγοντας που ώθησε την Βουλγαρική ηγεσία να δεχθεί τέτοιου είδους συμφωνία ήταν το γεγονός πως η ήττα της Ελλάδας κατά τον [|Ελληνοτουρκικό πόλεμο] του [|1897] είχε δημιουργήσει στους υπολοίπους Βαλκάνιους την πεποίθηση ότι ο Ελληνικός Στρατός δεν αποτελούσε υπολογίσιμο παράγοντα. Οι Βούλγαροι, οι οποίοι θεωρούσαν ότι είναι «οι Πρώσοι των Βαλκανίων», πίστευαν ότι στην καλύτερη περίπτωση ο Ελληνικός Στρατός θα κολλούσε στα σύνορα ή θα σημείωνε λίγες τοπικές επιτυχίες χωρίς πάντως να μπορέσει να διεκδικήσει με αξιώσεις εδάφη που αποτελούσαν στόχο της Βουλγαρίας. Δέχθηκαν όμως την συμμαχία με την Ελλάδα επειδή πίστευαν στο αξιόμαχο του Ελληνικού στόλου, ο οποίος είχε την δυνατότητα να εμποδίσει την μεταφορά ενισχύσεων από τα λιμάνια της [|Μικράς Ασίας] προς την Ευρωπαϊκή Τουρκία, όπως και πράγματι έκανε. > Με τις τολμηρές του διπλωματικές πρωτοβουλίες ο Βενιζέλος ήρθε σε αντίθεση με την ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο (όπως και ο [|Ίων Δραγούμης] ) λόγω και του πρόσφατου [|Μακεδονικού αγώνα] θεωρούσε πιο επικίνδυνο αντίπαλο την Βουλγαρία και εξέταζε την περίπτωση συμμαχίας με την Τουρκία. Με δεδομένη την πρόσφατη περίοδο του Μακεδονικού αγώνα, την αντιπαλότητα με τη Βουλγαρία και γενικότερα με τους φορείς των ιδεών του [|πανσλαβισμού], στην ελληνική πολιτική ζωή κυριαρχούσε από τα τέλη του 19ου αιώνα η ιδέα του σλαβικού κινδύνου. Η Ελλάδα αντιμετώπιζε το δίλημμα εάν θα ήταν προτιμότερη η συμμαχία με τους Χριστιανούς [|Σλάβους] εναντίον των Τούρκων ή εάν η σλαβική απειλή ήταν τόσο επικίνδυνη ώστε θα έπρεπε να προτιμηθεί η συμμαχία με την καταρρέουσα Οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία μετεξελισσόμενη θα μπορούσε ίσως και να κυβερνηθεί από Έλληνες. > Ο καταστροφικός πόλεμος του [|1897] είχε επηρεάσει πολλούς, ανάμεσα τους και τον Ίωνα Δραγούμη ο οποίος θεώρησε ότι το Ελληνικό κράτος είχε αποτύχει και ότι η πρόοδος του Ελληνισμού θα έπρεπε να αναζητηθεί με μία αυτοκρατορική λογική μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι απόψεις αυτές φτάνουν στο αποκορύφωμά τους λίγο πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους όταν ο Ίων Δραγούμης απογοητευμένος από το Ελληνικό κράτος μιλάει πιο ιδεαλιστικά για «ανατολικό κράτος», απαξιώνοντας «το κρατίδιον», όπως αποκαλούσε την Ελλάδα. Αντίθετα ο Βενιζέλος, τέκνο της Κρήτης η οποία είχε μόλις πρόσφατα αποκτήσει την αυτονομία της, εμφανιζόταν περισσότερο ως οπαδός του κλασσικού αλυτρωτισμού του 19ου αιώνα. Θέτοντας δε ως άμεσο στόχο την απελευθέρωση των Οθωμανικών κτήσεων στην Ευρώπη, χωρίς μάλιστα προηγούμενη συμφωνία για το μοίρασμα τους, άλλαξε άρδην την εξωτερική πολιτική. Η επιλογή του Βενιζέλου για συμμαχία με τη Βουλγαρία αποτελούσε μεγάλη τομή ειδικά για την παλιά γενιά του μακεδονικού αγώνα. Τελικά ο κρητικός πολιτικός κατάφερε να υπερνικήσει τις αντιδράσεις της διπλωματικής γραφειοκρατίας, φροντίζοντας ταυτόχρονα να καταστήσει την χώρα ετοιμοπόλεμη, ώστε να μην επαναληφθεί η τραυματική εμπειρία του 1897. > Η αλήθεια είναι ότι μετά την επανάσταση στο [|Γουδί] ο Ελληνικός στρατός είχε βελτιώσει με πολύ γρήγορους ρυθμούς το επίπεδο εκπαιδεύσεως με την άφιξη ξένων (Γαλλικών) εκπαιδευτικών αποστολών, είχε ανανεώσει και εκσυγχρονίσει τον εξοπλισμό του, και είχε διοικητικά αναδιοργανωθεί με την βελτίωση του συστήματος των προαγωγών των αξιωματικών και την απομάκρυνση των Βασιλοπαίδων από την ηγεσία. Ταυτόχρονα τέθηκε σε εφαρμογή και το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του στόλου με αποκορύφωμα την αγορά του [|Θωρηκτού «Αβέρωφ»]. > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: small; text-align: justify;">//__Η 2η αποστολή στην Μακεδονία(zoitsa1)__// > > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Η διαταγή, που τον έχει φέρει στην Αθήνα, αναφέρεται σε προσωρινή ανάκληση. Το γεγονός αυτό καθώς και οι επίσημες διαβεβαιώσεις για σύντομη επιστροφή, του δημιουργούν ελπίδες. Αλλά ο καιρός περνά χωρίς τίποτα το ουσιαστικό και η ανυπομονησία του μεγαλώνει. Στο μεταξύ τα γράμματα που του έρχονται απο τη Μακεδονία είναι γεμάτα από περιγραφές τραγικών συμβάντων και απελπισμένες εκκλήσεις για βοήθεια. Και νιώθει υπεύθυνος, γιατί η προηγούμενη αποστολή του έχει δημιουργήσει στους δυστυχείς Μακεδόνες ελπίδες, που μέχρι τώρα αποδεικνύονται μάταιες. > 'Ενα απόγευμα, στα τέλη του Ιουνίου του 1904, δύο πρόσωπα από την Κοζάνη τον επισκέπτονται και αφού του ανακοινώνουν ότι έχουν ετοιμάσει την άμυνά τους, τον παρακαλούν να μεσολαβήσει ώστε να τους σταλούν Έλληνες Αξιωματικοί, για να τη διευθύνουν και να την οργανώσουν πιο συστηματικά. Παράλληλα όμως, του αποκαλύπτουν ότι "... όλοι επιθυμούν έντονα να τον ξαναδούν κοντά τους ...". Και ο Παύλος, συγκινημένος, τους υπόσχεται αμέσως ότι "... γρήγορα θα βρεθεί στην Κοζάνη, για να τους οργανώσει ...". > Μάταια οι δικοί του προσπαθούν να τον μεταπείσουν! Εχει όπως λέει "... αρβανίτικο, αγύριστο κεφάλι!" και δεν αλλάζει γνώμη. 'Ετσι στις 9 Ιουλίου 1904 παίρνει εικοσαήμερη άδεια από το διοικητή του και μεταμφιεσμένος σε χωρικό, αναχωρεί μυστικά τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας για την καινούρια του αποστολή, που έχει αποφασίσει μόνος του. Μετά από ένα δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι φθάνει στην Κοζάνη στις 19 Ιουλίου 1904. Στις αλλεπάληλες και με μεγάλη μυστικότητα και προσοχή συναντήσεις που έχει με τα μέλη της επιτροπής Αμύνης στην Κοζάνη, αρχικά, και στη Σιάτιστα στη συνέχεια, συμβουλεύει, καθοδηγεί και οργανώνει. Προτείνει να αυξήσουν τον αριθμό των τμημάτων της 'Αμυνας, να διενεργούν εράνους για την ενίσχυση του αγώνα, να ενισχύουν το φρόνημα και το ηθικό των άτολμων και δειλών, και η Εκκλησία, όπως πάντα, να συμπαραστέκεται, να προστατεύει και να ενισχύει με κάθε τρόπο. > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: 'Times New Roman'; font-size: medium; text-align: justify;"> Στα γράμματά του που στέλνει κυρίως στη γυναίκα του περιγράφει τις δύσκολες συνθήκες της διαβίωσης του, τη συνεχή του προσπάθεια να κρατήσει μυστική την ταυτότητά του - συναλλάσσεται μάλιστα σαν ζωοέμπορος στις αγορές - αλλά και τον ενθουσιασμό του, γιατί παρά τις αρχικές του απογοητεύσεις, οι προσπάθειές του αποδίδουν καρπούς: "... Δεν έχεις ιδέαν πόσον πατριωτισμόν έχουν αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζει κανείς τους κινδύνους, τους οποίους καθ΄εκάστην διατρέχουν, δια να εννοήση και το θάρρος και τον πατριωτισμόν των//**.**// //** .." **////** . **// > Οι συνθήκες τώρα για την ενίσχυση του Μακεδονικού Αγώνα είναι πολύ καλύτερες απ' ότι στην αρχή (1903). Ο Λάμπρος Κορομηλάς είναι Γενικός Πρόξενος στη Θεσσαλονίκη, οι δραστηριότητες των Ελλήνων Αξιωματικών και των αντάρτικων ομάδων στην Κεντρική και Ανατολική κυρίως Μακεδονία είναι συστηματοποιημένη, οι δισταγμοί και τα εμπόδια έχουν παραμεριστεί και το κυριώτερο, ο Παύλος αναλαμβάνει τη γενική αρχηγία των σωμάτων στις περιφέρειες Μοναστηριού και Καστοριάς (όπως αναφέραμε και παραπάνω). > Σε ένα γράμμα προς τη γυναίκα του αναφέρει χαρακτηριστικά "... Αισθάνομαι πολύ, ο δυστυχής, τήν ευτυχία που αφήνω αισθάνομαι ότι μ΄όλον τόν ανήσυχον και νευρικόν χαρακτήρα μου, ο βίος ο οποίος μου αρμόζει περισσότερον είναι ο ήσυχος και ο οικογενειακός. Αλλ΄από τινός δεν ηξεύρω τι έπαθα, __έγινα όργανον δυνάμεως πολύ μεγάλης__ως φαίνεται, αφού έχει τήν ισχύν να κατασιγάση όλα τα άλλα αισθήματά μου και να με ωθή διαρκώς προς την Μακεδονία ...". || ** //__Η 3η αποστολή στην Μακεδονία(zoitsa1)__// ** > > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Την 18η Αυγούστου 1904 αποχαιρετά τη γυναίκα του για τρίτη και τελευταία, όπως της υπόσχεται, και με τις γνωστές ήδη δυσκολίες φθάνει στη Μακεδονία στις 27 του ίδιου μήνα (27η Αυγούστου 1904) με 27 άνδρες. > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Πεζοπορώντας για πολλές ώρες, πολλές ημέρες και με πολλές προφυλάξεις για να μη συναντηθούν με τουρκικά αποσπάσματα, προχωρούν μέσα στο μακεδονικό έδαφος με τελικό προορισμό την Καστοριά. Προβλήματα διαρκώς ορθώνονται μπροστά τους, όπως φαίνεται από τα γράμματά του: "...Είμεθα ήδη μίαν εβδομάδα εν πορεία και ακόμη τριγυρίζομεν περί την Σαμαρίναν, ενω κάθε ημέρα που περνά και πολύτιμος καιρός χαμένος είναι και εις περισσότερον κίνδυνο προδοσίας ή καταδόσεως μας θέτει.... Οι άνδρες μου ειναι μελαγχολικοί, εγώ δε ενδομύχως πλέον ή λυπημένος. Βλέπω μέχρι ώρας μόνον δυσκολίας... Οι Τούρκοι είναι ειδοποιημένοι, οδηγόν δέν έχομεν, το έδαφος δεν το γνωρίζομεν! Θα φθάσωμεν ποτέ εκει ή μήπως οι Τούρκοι θα μας αρχίσουν το κυνηγητό και έτσι θα ναυαγήσουν όλοι οι πόθοι να βοηθήσωμεν τους εκεί αδελφούς; Θεέ μου, Θεέ μου! Και ενώ ευρίσκομαι εις τόσην απόγνωσιν ενδομύχως, προσπαθω να ενθουσιάζω και να ενθαρρύνω τους άνδρας μου... Βρέχει δυνατά και ακατάπαυστα... από χθές το πρωί, εκτός μιας παλιοπροβαίνας, την οποίαν εμοιράσαμεν 27 άνδρες χωρίς ψωμί, είμεθα εντελώς νηστικοί. Πεινώμεν φοβερά .... Είμεθα όλοι υγροί ως τα κόκκαλα, οι πλειστοι έχουν πυρετόν .... Ομίχλη φοβερά διαδεχθείσα μετ΄ολίγον την βροχήν επιβραδύνει ουκ ολίγον την πορείαν μας... Η απότομος και ολισθηρά κλίσις του βουνού, τα πυκνότατα και δύσκαμπτα δενδρύλλια, τα οποία είναι κάθυγρα από την βροχήν, μας παιδεύουν φοβερά. Ημείς, τα όπλα μας, οι κάπες μας βαρειές από την βροχήν, πέφτομεν, σκοντάφτομεν, γλυστρώμεν διαρκώς...". > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Μόνο όποιος έχει βρεθεί και έχει περπατήσει στα μέρη που περιγράφει στο γράμμα του και με τέτοιες συνθήκες γνωρίζει πόσο δύσκολη πραγματικά και δύσβατη είναι αυτή η περιοχή!Μετά από συνεχή πορεία αρκετών ημερών και συνήθως σε συνθήκες βροχής και κακοκαιρίας, φθάνει με τους άνδρες του στις 8 Σεπτεμβρίου 1904 στο Κωσταράζι από το οποίο η Καστοριά απέχει δύο ώρες με τα πόδια. Εκεί μένουν δύο ημέρες για να συνέλθουν, ώστε ξεκούραστοι να συνεχίσουν την εκτέλεση της αποστολής τους. "... Τρέμω καί συγκινούμαι σκεπτόμενος ότι εγώ, ο οποίος ουδέ μύγαν εσκεμμένως εσκότωσα ποτέ, από αύριον θά φονεύσω, θα δολοφονήσω ίσως καί ανθρώπους ακόμη. Τρέμω, αλλ΄ανυπομονώ να το κάμω..." > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Και αρχίζει τις επαφές του στη γύρω περιοχή. Για λόγους ασφαλείας, επισκέπτεται νύχτα την Καστοριά, της οποίας ο θαρραλέος Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης, που είναι η "ψυχή" όλης της περιφέρειας, και καταλήγει με τους άνδρες του στη Μονή Τσιριλόβου, όπου τους φιλοξενούν οι μοχαχοί. Οι Μακεδόνες, μαθαίνοντας την άφιξή τους ανασαίνουν και ενθουσιάζονται, τους αντιμετωπίζουν σαν σωτήρες. Στις επιδιώξεις του Παύλου - του καπετάν Μίκη Ζέζα - και των ανδρών του είναι και η σύλληψη και η τιμωρία των Ελλήνων προδοτών, που συμπράττουν με τους κομιτατζήδες. Και ο Παύλος αναριωτιέται "...αν ειχα τo δικαίωμα εγώ να συλλάβω οιονδήποτε άνθρωπον, οσονδήποτε κακούργος και αν ειναι, να τον τραβήξω από την οικογένειάν του και να τον φονεύσω!... Εγώ όμως ουδέν άλλο στήριγμα πλην της προς την πατρίδα και το γένος μου αγάπης έχω. Μα την αλήθειαν, πολύ θάατ΄αγαπω και τα δύο διότι, καίτοι υποφέρω, καίτοι κλαίω, θ΄αφήσω να γίνη εκείνο που απεφασίσθη..." . > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Κι ενώ ετοιμάζεται να επιτεθεί σε περιοχή, όπου κρύβονται κομιτατζήδες, οι ντόπιοι κάτοικοι αρνούνται να τον οδηγήσουν, ενώ ο ίδιος δε γνωρίζει τα μέρη, για να κινηθεί. Είναι η δεύτερη φορά που ματαιώνονται τα σχέδιά του από την απροθυμία των κατοίκων. Στενοχωριέται, αλλά τους δικαιολογεί, γιατί ο μικρός αριθμός των ανδρών του δεν τους εμπνέει εμπιστοσύνη και η πιθανή αποτυχία θα δημιουργήσει σκληρά αντίποινα σε βάρος τους. "... Εχουν και δίκαιον οι δυστυχείς και πολλάκις μου υπενθυμίζουν την από ημας εγκατάλειψίν των την άνοιξιν ..." > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Εν τούτοις, παρά την απροθυμία των κατοίκων και τις δύσκολες καιρικές συνθήκες - βρέχει συνεχώς για 23 ημέρες - με κέντρο τα ελληνοαλβανικά χωριά Νεγοβάνη, Λέχοβο, και Νέβεσκα, που βρίσκονται βορειοανατολικά της Καστοριάς, οργανώνει τα περίχωρα, ώστε να περιθάλπουν τα στρατιωτικά αποσπάσματα, να φροντίζουν την ασφάλεια των κατοίκων, τους οποίους να διαφωτίζουν και να ενθαρρύνουν, ώστε να μην πείθονται από την προπαγάνδα και εγκαταλείποντας την ορθοδοξία να γίνονται σχισματικοί. Γιατί οι Βούλγαροι εποφθαλμιούν τη Μακεδονία και επειδή δε μπορούν να την προσαρτήσουν στη χώρα τους με επανάσταση, όπως έκαναν με την ελληνική Ανατολική Ρωμυλία το 1885, προσπαθούν να το πετύχουν πείθοντας τους Μακεδόνες ότι αν ξεσηκωθούν μαζί τους θα αποκτήσουν την αυτονομία τους. Και παρασύρουν μερικούς και τους ζητούν χρήματα, για να τους εξοπλίσουν δήθεν, μα όπλα δεν τους δίνουν ποτέ! Κι όταν οι Μακεδόνες συνειδητοποιούν ότι δεν πρόκειται να ελευθερωθούν αλλά να αλλάξουν απλώς κατακτητή - από τους Τούρκους δηλαδή να περάσουν στους Βουλγάρους - και αντιστέκονται, αντιμετωπίζουν την οργή των συμμοριών που ορμούν στα άοπλα χωριά και καίνε, βασανίζουν, σκοτώνουν, αποκεφαλίζουν αρχίζοντας κυρίως από τους ιερείς, τους δασκάλους, τους προεστούς που είναι η πηγή της αντίστασης//**.**// > <span style="background-color: #ffffff; display: block; font-family: Tahoma; font-size: medium; text-align: justify;">Και γι΄αυτό είναι ευχαριστημένος, γιατί η οργάνωση προχωρεί με επιτυχία και αρχίζει να γίνεται και ο ίδιος ο φόβος των Βουλγάρων και των προδοτών. Η φήμη του εξαπλώνεται σε όλη την περιφέρεια! Πολλοί μάλιστα τον επισκέπτονται και του φέρνουν τα παιδιά τους να του φιλήσουν το χέρι, ενώ άλλοι του γράφουν. "... Καταλαβαίνομεν... τήν καλοσύνην σου καί είδομεν τό φως τό αληθινόν...". 'Ολες αυτές οι εκδηλώσεις τον συγκινούν βαθιά και γεμάτος έλεος για τις μικρότητες που βλέπει γύρω του, συνεχίζει με αγάπη και ενθουσιασμό τη δύσκολη αποστολή του!
 * Η Σερβία να λάβει υπό τη κυριαρχία της όλη τη Βόρεια Μακεδονία, περιλαμβάνοντας το Μοναστήρι, τα Σκόπια και το μεγαλύτερο τμήμα του Βαρδάρη. Τα δε Ελληνο-Σερβικά σύνορα είχαν όμως καθορισθεί από μία ειδική επιτροπή που συνέταξε ιδιαίτερο πρακτικό το οποίο και είχαν υπογράψει, επτά ημέρες πριν, στις 3 Αυγούστου 1913 οι Πρωθυπουργοί της Ελλάδας(Ελευθέριος Βενιζέλος) και της Σερβίας(ΝικόλαΠάσιτς).
 * Τα Ελληνο-Βουλγαρικά σύνορα, σύμφωνα με τη Συνθήκη και του προσαρτημένου στη συνθήκη Πρωτοκόλλου της 17 Αυγούστου (1913), καθορίζονται ανατολικά μεταξύ του όρους Μπέλες και των εκβολών του ποταμού Νέστου στο Αιγαίο, και βόρεια από τη Στρωμνίτσα μέχρι το όρος Μπέλες. Επίσης, αποδόθηκαν στην Ελλάδα τα νησιά του Αιγαίου(1914), ενώ τα Δωδεκάνησα παρέμεναν υπό ιταλική κατοχή.
 * Η Ρουμανία μετά την επίθεση που ξεκίνησε η Βουλγαρία παρασυρόμενη από το πάθος πολεμικής λύσης, είχε εισβάλει στη Βουλγαρία από την οποία και προσάρτησε τη Βουλγαρική Δομβρουτσά και έτσι τακτοποίησε τις διαφορές της με την Βουλγαρία.
 * Η Οθωμανική Αυτοκρατορία επανέκτησε την Αδριανούπολη και τμήματα της Α. Θράκης.
 * Επίσης, η Βουλγαρία αν και ηττημένη, διατήρησε το Μελένοικο και το Νευροκόπι στη βόρεια Μακεδονία καθώς και τη Δυτική Θράκη, εκτός της Καβάλας. Έτσι, η Βουλγαρία απέκτησε έξοδο στο Αιγαίο μεταξύ Αλεξανδρούπολης και Πόρτο Λάγος. Συνεπώς η Βουλγαρία, από τη Συνθήκη αυτή, βγήκε πολλαπλά κερδισμένη σε έκταση αλλά και σε πληθυσμό. Συγκεκριμένα έστω και με τα εδάφη που της απέμειναν από εκείνα που είχε προσαρτήσει στον Α' Βαλκανικό Πόλεμο έφθανε σε έκταση και πληθυσμό την Ελλάδα, υπερβαίνοντας και τη Σερβία.
 * Η Αλβανία έγινε ανεξάρτητο κράτος, στο οποίο περιλήφθηκε και η Βόρεια Ήπειρος, ύστερα από έντονες ιταλικές πιέσεις και απειλές κατά της Ελλάδας.
 * Η εικοσαήμερη όμως άδειά του πλησιάζει στο τέλος της και η αίτησή του για επιπλέον άδεια τεσσάρων μηνών δεν εγκρίνεται. Αναγκάζεται λοιπόν να επιστρέψει ικανοποιημένος, από το μέχρι τώρα έργο του, και αποφασισμένος να ξαναγυρίσει. Στην Αθήνα, αφού εκθέσει στον Πρωθυπουργό Θεοτόκη την κατάσταση, ζητάει την άδεια να συγκροτήσει στρατιωτικό σώμα, να επιστρέψει εκ νέου στην Μακεδονία και ν΄αγωνισθεί μαζί τους. Με αυτά τα σχέδια φθάνει στις 3 Αυγούστου 1904 στην Αθήνα και, αφού ζει για λίγο την οικογενειακή θαλπωρή, αρχίζει πάλι ετοιμασίες για αναχώρηση στην Μακεδονία.

> (Roula.F) > Χαρακτηριστικό της εποχής είναι το ακόλουθο δημοτικό τραγούδι της [|επαρχίας Παιονίας] στο σλαβογενές τοπικό ιδίωμα:
 * Να Γκραντάτς πούκαϊα,να Γκουμέντσα σλούσαϊα.Γκ'ρτσοι αντάρτσοι φ'ρλια,Μπουγκάρτσκι κοΐτσινια πάγκιατ.Μόμιτε σε σμέιαπισκέσιε να Γκ'ρτσιτε.Γκ'ρτσιτε σε μόλια:Μπουγκάριν ντα ζα κόλια,Μπουγκάριν ντα ζα κόλια,Κρ'φτα ντα μα πία,Κρ'φτα ντα μα πία,ζέμια Γκ'ρτσια ντα ισμία. || Στο Γκαντάτσι //(κορυφή του [|Πάικου])// πυροβολούσαν,στη [|Γουμένισσα] ακούγαν.Έλληνες αντάρτες ρίχναν,Βουλγάρικα σκυλιά πέφταν.Τα κορίτσια κουβαλούσανδώρα στους Έλληνες.Τους Έλληνες //(αντάρτες)// παρακαλούσαν:Βούλγαρο να σφάζαν,Βούλγαρο να σφάζαν,το αίμα του να πίναν,το αίμα του να πίναν,την Ελληνική γη να καθαρίζαν. ||

(PetraM.) Ο Μακεδονικός Αγώνας στην Δυτική και Κεντρική Μακεδονία.

<span style="background-color: white; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Στα τέλη του 19ου αιώνα οι Βούλγαροι μετά την προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας και την ανάπτυξη της Εξαρχίας, προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να προσαρτήσουν και τη Μακεδονία με τη δικαιολογία ότι αγωνίζονται για την απελευθέρωσή τους από τους Τούρκους και με το σύνθημα «Η Μακεδονία για τους Μακεδόνες» στηρίχθηκαν στους Σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας και προσπάθησαν να αλλοιώσουν το φρόνημα και την εθνική συνείδηση των Μακεδόνων. Για το σκοπό αυτό ίδρυσαν δύο κομιτάτα στη Βουλγαρία και έστελναν στη Μακεδονία οπλισμένες οργανωμένες ομάδες, τους κομιτατζήδες, που σύντομα εξαιτίας της αντίδρασης του πληθυσμού κατέφυγαν σε δολοφονίες, ομαδικές σφαγές, εμπρησμούς, κ.α. Το 1902 η Μακεδονία είχε γεμίσει από κομιτατζήδες. Παρόλα αυτά οι έλληνες δεν τους ακολούθησαν. Οι Βούλγαροι στρέφονταν κυρίως εναντίον των προκρίτων και των δασκάλων, αλλά και εναντίον των άοπλων πληθυσμών. <span style="font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt;">Όπως ήταν φυσικό η αντίδραση της Ελλάδας εκδηλώθηκε νωρίς από τον 19ο αιώνα και έτσι η Εθνική Εταιρεία οργάνωσε τότε αντάρτικες ομάδες. Στα Νοτιοδυτικά επίσης της Μακεδονίας δρούσαν μικρές αντάρτικες ομάδες ντόπιων. Λόγω της ήττας του 1897 οι ελληνικές κυβερνήσεις κατά το διάστημα 1897-1904 δίσταζαν και αρνούνταν να επέμβουν. Έτσι η αντίσταση αφέθηκε στους ντόπιους οπλαρχηγούς και στις πρωτοβουλίες του Πατριαρχείου. Η κατάσταση αναταραχής στη Μακεδονία συνεχιζόταν και στην ύπαιθρο κυρίως επικρατούσε μεγάλη ανασφάλεια. Συχνά οι κάτοικοι αναγκάζονταν να προσφύγουν στις Τουρκικές Αρχές για να ζητήσουν προστασία από τους Κομιτατζήδες. Στην Ελλάδα, παρά την αδιαφορία των κυβερνήσεων για την κατάσταση στη Μακεδονία, υπήρχε πάντα το ενδιαφέρον μερικών ανθρώπων για τον Αγώνα, που είχε αρχίσει. Διάφορες οργανώσεις φρόντιζαν για την εκπαίδευση, τα σχολεία, και τους δασκάλους. Και μόνο το 1903, όταν οι ενέργειες των κομιτατζήδων είχαν πια ενταθεί και φθάσει στο απροχώρητο, το επίσημο ελληνικό κράτος αποφάσισε την ίδρυση του Μακεδονικού Κομιτάτου. Το καλοκαίρι του 1903 αποφασίστηκε αποστολή έντεκα Κρητικών προς τον Καραβαγγέλη. Την επόμενη χρονιά στάλθηκαν 4 αξιωματικοί εφοδιασμένοι με πλαστά διαβατήρια και ψεύτικα ονόματα για να διαπιστώσουν εάν χρειαζόταν βοήθεια από την Ελλάδα. Οι Αξιωματικοί αυτοί ήταν ο Αλέξανδρος Κοντούλης, Παύλος Μελάς, Αναστάσιος Παπούλιας και Γεώργιος Κολοκοτρώνης. Επειδή όμως έγιναν αντιληπτοί από τους Τούρκους αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Αθήνα. Ο Παύλος Μελάς ξεκίνησε για δεύτερη περιοδεία τον Ιούλιο του 1904 και επέστρεψε τον Αύγουστο. Στα τέλη του Αυγούστου του 1904 ο Παύλος Μελάς ξεκίνησε ως γενικός αρχηγός των Σωμάτων για την τελευταία του περιοδεία. Στη Δυτική Μακεδονία προσπάθησε να οργανώσει την Άμυνα από Σώματα ντόπιων. Ενώ βρισκόταν στη Στάτιστα της Καστοριάς συλλήφθηκε από τους Τούρκους και σκοτώθηκε στις 13/26 Οκτωβρίου. Ο θάνατός του ώθησε πολλούς συναδέλφους του να πάνε στην Μακεδονία, να πολεμήσουν και να πάρουν εκδίκηση. Έτσι, ξεκίνησε ο Μακεδονικός Αγώνας.


 * Made by TIlemaxos.P Enjoy!**
 * __Αλληλοσυγκρούσεις στα Βαλκανια__**

=

 * Η ιστορία των Βαλκανίων κατά τον 19ο αιώνα σφραγίστηκε λόγο των εθνικών επιδειώξεων.Οι Σέρβοι κέρδισαν την αυτονομία τους την περίοδο 1812-1815.Στη συνέχεια οι Έλληνες ίδρυσαν πρώτοι απ' όλους τους Βαλκάνιους ανεξάρτητο εθνικό κράτος.ΟΙ κινήσεις των Βούλγαρων εκφράστηκαν με τη δημιουργία της Εξαρχίας,της ανεξάρτητης βουλγαρικής εκκλησίας,το 1870.**======


 * //__Η βαλκανική κρίση των ετών 1875-1878__//**
 * Την περίοδο αυτή η ανάδυση των εδνικών ιδεών προκάλεσε επαναστάσεις στην Ερζεγοβίνη,στη Βοσνία και στη Βουλγαρία(1875-1876).Η Οθωμανική αυτοκρατορία τις κατέπνιξε με μαζικές σφαγές έτσι η Ρωσία κύρηξε τον πόλεμο(1877).Λίγο αργότερα ξέσπασαν στη Θεσσαλία,στη Μακεδονία,στην Ήπειρο και στην Κρήτη επαναστάσεις των ελληνικών πληθυσμών(1878).**


 * __//Η συνθήκη του Αγίου Στεφάνου(Φεβρουάριος 1878)//__**
 * Η ρωσική επικράτηση στον πόλεμο Ρωσίας-Τουρκίας υποχρέωσε τον σουλτάνο να υπογράψει τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου τον Φεβρουάριο του 1878.Κύριος όρος της ήταν η δημιουργία της αυτόνομης ηγεμονίας της Βουλγαρίας,της <<Μεγάλης Βουλγαρίας>> όπως ονομάστηκε,που περιλάμβανε πολλές περιοχές με πυκνή ελληνική παρουσία.Με αυτές τις αποφάσεις υπονομεύονταν τόσο οι ελληνικές επιδιώξεις όσο και τα αγγλκικα συμφέροντα στην περιοχή.**


 * __//Το συνέδριο του Βερολίνου(Ιούνιος 1878)//__**
 * Αντιδρώντας η Μ.Βρετανία και η Γερμανία,απαίτησαν αναθεώρηση της συνθήκης.Με πρωτοβουλία τους συγκλήθηκε το συνέδριο του Βερολίνου.Εκεί η βρετανική και η γερμανική διπλωματία δήλωσαν οτι δεν θα αποδέχονταν την ίδρυση ενός μεγάλου βουλγαρικού κράτους.Έτσι δημιουργήθηκε μια πολύ μικρότερη αυτόνομη Βουλγαρία και μια αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία.Η Σερβία,η Ρουμανία και το Μουροβούνιο κηρύχθηκαν ανεξάρτητες.Η Μακεδονία,η Θράκη και η Ήπειρος παρέμειναν στην Οθωμανική αυτοκρατορία.Η διοίκηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ανατέθηκε στην Αυστρουγγαρία.Η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία.**


 * //__Η ενσωμάτωση της Θεσσαλίας και της Άρτας στην Ελλάδα(1881)__//**
 * Μετά από ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις,η Θεσσαλία και η επαρχία της Άρτας ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κρατος το 1881.**


 * //__Η προσάρτηση της Α.Ρωμυλίας από την Βουλγαρία(1885)__//**
 * Το 1885,οι Βούλγαροι παραβιάζοντας τις αποφάσεις της συνθήκης του Βερολίνου και πρόσαρτησαν την Α.Ρωμυλία,περιοχή με σημαντική ελληνική παρουσία.Αντιδρώντας η Σερβία κήρυξε τον πόλεμο στη Βουλγαρία.Στην Ελλάδα,η κοινή γνώμη αξίωνε ένοπλη επέμβαση,αλλά η κυβέρνηση,πιεζόμενη από τις Δυνάμεις,έμεινε ουδέτερη.**

** ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΥΜΜΑΧΩΝ-ΤΟΥΡΚΩΝ ΚΑΤΑ ** ** ΤΟΝ Α΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ** __**ΣΥΜΜΑΧΟΙ**__ ** Η Ελλάδα διέθετε 90.000 άντρες πεζικό, 1.000 άντρες ιππικό, 280 πυροβόλα και σημαντική για την εποχή ναυτική δύναμη. ** **Το Μαυροβούνιο διέθετε 35.000 άντρες πεζικό και 130 πυροβόλα**. Η Σερβία διέθετε 220.000 άντρες πεζικό, 5.000 άντρες ιππικό και 500 πολυβόλα. Η Βουλγαρία διέθετε 300.000 άντρες πεζικό, 3.000 άντρες ιππικό και 1.350 πολυβόλα. __ ΤΟΥΡΚΙΑ __ **Η Τουρκία διέθετε 340.000 άντρες πεζικό, 6.000 άντρες ιππικό, 850 πεδινά πυροβόλα και 750 πυροβόλα φρουρίων.**

__//**(LinaM)**//__

** ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΥΜΜΑΧΩΝ-ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΚΑΤΑ ** ** ΤΟΝ Β΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ** __ ** ΣΥΜΜΑΧΟΙ ** __ ** Οι Σέρβοι παράταξαν στον πόλεμο 260.000 πεζούς, 3.000 ιππείς και 500 πυροβόλα. αρχηγός του σερβικού στρατού ήταν ο βασιλιάς Πέτρος με επιτελάρχη τον Πούτνικ. ** ** Ο ελληνικός στρατός αριθμούσε 100.000 πεζούς, 1.000 ιππείς και 180 πυροβόλα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στο πλευρό των Σέρβων και των Ελλήνων πολέμησε και μία μεραρχία του Μαυροβουνίου. ** __** ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ **__ ** Οι Βούλγαροι αντιπαράταξαν 350.000 πεζούς, 5.000 ιππείς και 720 πυροβόλα. **

//**__(LinaM)__**//